جمعه - 2017 ژولاي 21 - 27 شوال 1438 - 30 تير 1396
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 195233
تاریخ انتشار : 24 مهر 1386 13:49
تعداد مشاهدات : 52

تحقیق پایانی- مدرسه علمیه کریمه اهل بیت علیهم السلام

مناظرات كلامي امام رضا عليه السلام در زمان خلافت مأمون عباسي

اين تحقيق، با بيان مطالبي که، شناخت ما را از زندگاني امام رضا عليه السلام افزايش مي-دهد آغاز خواهدشد. از آن جا که مناظرات انجام شده توسط امام رضا عليه السلام به علل متعددي از جمله دفع شبهات فرقه هاي کلامي و مذاهب، انجام پذيرفته است؛ مطلب ديگري که بدان پرداخته شده، علل پيدايش فرقه هاي کلامي در اسلام است. پس از بررسي و دست يابي به اين علل، معرفي فرقه هاي فعّال درعصر امام رضا عليه السلام ، مدّنظر قرار خواهد گرفت. نکته ي ديگري که به فراخور بحث، مطرح است، حرکت امام رضا عليه السلام به درخواست مأمون از مرو به جانب خراسان بوده است. در جريان بررسي مسير حرکت امام، شرايط امام رضا عليه السلام در زمان مأمون مورد ارزيابي قرار خواهدگرفت. هنگامي که، شرايط حاکم بر زندگي امام پس از ورود به خراسان مورد مطالعه قرار گيرد، به بحثي تحت عنوان ولايت عهدي خواهيم رسيد؛ از اين رو علت تأکيد مأمون بر ولايت عهدي امام بايد مورد بررسي قرار گيرد. همچنين بايد انگيزه-هاي مأمون، از پيشنهاد ولايت عهدي به امام به طور مشخص بيان شود. آن چه که در هنگام اين تحقيقات و بررسي ها با آن روبرو خواهيم شد، تشکيل جلسات مناظره اي است که مأمون براي رويارويي امام رضا عليه السلام با ارباب مذاهب و فرق کلامي ، ترتيب مي داد؛ لذا بايد اهداف مأمون از دست زدن بدين عمل معلوم مي شد. بدين ترتيب، آن چه که موردنظر قرار خواهدگرفت، اهداف مأمون از برگزاري جلسات مناظره است که درادامه بيان خواهد شد. اما قبل ازآن، بايد نکات ديگري روشن گردد. نيک مي دانيم که هدف و رسالت اصلي امامان در راستاي هدف پيامبران الهي، دفاع و صيانت از عقايد، انديشه ها و ارزش هاي دين اسلام است. امام رضا عليه السلام که هشتمين ائمه از اهل بيت عليهم السلام است، نيز، به تأسي از پدران معصومش اين هدف را دنبال کرد. وقتي شرايط عصر امام رضا عليه السلام مورد دقّت قرار مي گيرد، به وجود آمدن فرقه هاي کلامي در اين زمان جلوه نمايي مي کند، اما موضوع به همين جا ختم نمي شود؛ فرقه هاي کلامي، شبهاتي را بر پيکر اسلام وارد آوردند که، زدودن اين غبارها از چهره ي اسلام، تنها با به صحنه آمدن امام معصوم، قابل امکان است. امام رضا عليه السلام، دوران مختلفي را در زندگي خويش يکي پس از ديگري، پشت سر گذاشت. در برخي از اين دوران ها، تقيه و مبارزه ي غير علني با ضدّ ارزش ها، تنها راه چاره بود؛ امّا گاهي اوقات، فرصت هايي پيش آمد که به طور علني و آشکار، مي شد با بي اعتقادي ها مبارزه کرد. امام رضا عليه السلام از فرصت هايي که گاه گاه پديد مي آمد، کمال استفاده را مي کرد. پس از ورود امام رضا عليه السلام به خراسان و اصرارهايي که از طرف مأمون صورت گرفت، مسأله ولايت عهدي مطرح شد. حال، اين موضوع که امام چقدر با اين مسأله، مخالف بوده اند مورد بحث نيست. آن چه در اين جا مهم است اين است که مأمون، بالاخره با تأکيد فراوان موفق شد که امام رضا عليه السلام را به عنوان وليعهد خود، در انظارعموم معرفي کند. او پس از انجام اين کار جلسات مناظره اي را تشکيل داد. مأمون حتماً و قطعاً اهداف و انگيزه هايي از تشکيل اين مجالس داشت. اين که مأمون تا چه اندازه توانست به اين اهداف دست پيدا کند نيز در اين جا اهميت ندارد. آن چه که مهم است اين است که « عدو شود سبب خير اگر خدا خواهد»، آري در پرتو اين جلسات مناظره است که جلوه ي دانش ثامن الحجج را مي توان حس کرد. هدف مأمون هرچه که بود، عواقبي را براي شخص او به دنبال داشته و خواهد داشت، اما ره آوردي که براي ما داشت، ميراث گران سنگي از يکي از فرزندان پيامبر گرامي اسلام است که همچون چراغي تابان، فرا روي ما قرار گرفته است. بايد گفت ، امام رضا عليه السلام از فرصت طلايي ايجاد شده يعني تشکيل همين جلسات مناظره، بهترين استفاده را در جهت زدودن غبارهاي شک و شبهه از چهره ي اسلام ناب محمدي صلي الله عليه و آله و سلم، برد.

بانک جامع تحقیقات پایانی (پایان نامه سطح دو (کارشناسی)) طلاب حوزه علمیه خواهران استان تهران

مدرسه علمیه ... کریمه اهل بیت علیهم السلام....

عنوان اثر

سال دفاع

نام و نام خانوادگی طلبه

نام و نام خانوادگی استاد راهنما

نام و نام خانوادگی استاد داور

واژگان کلیدی

مناظرات كلامي امام رضا عليه السلام در زمان خلافت مأمون عباسي

1386

طاهره سادات کیایی

خانم بوترابی

عزت السادات میرخانی

عصر مأمون، علم امام عليه السلام، فرقه هاي كلامي، مناظرات امام رضا عليه السلام.

چکــیـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــده

اين تحقيق، پيرامون مناظرات كلامي امام رضا عليه السلام، در زمان خلافت مأمون عباسي مي باشد. هدف از اين پژوهش، آشنايي با ابعاد علمي زندگاني امام رضا عليه السلام، شناخت ويژگي هاي عصر آن حضرت، شناسايي انگيزه هاي مأمون از برگزاري جلسات مناظره ميان امام و سران مذاهب و مكاتب كلامي، آشنايي بيشتر با فرق كلامي فعال در عصر امام رضا عليه السلام، علل پيدايش آن ها و چگونگي برخورد امام با آن هاست. در اين تحقيق سعي برآن است كه پس از آشنايي مختصري با زندگاني امام رضا عليه السلام، ويژگي هاي شخصيتي ايشان مورد جستجو قرار گيرد. گستردگي معلومات امام رضا عليه السلام كه شامل عناويني چون آشنايي امام رضا عليه السلام با زبان هاي مختلف، با خبر بودن امام از حوادث آينده، آگاه بودن امام از اسرار دل و خواسته هاي مردم، آگاه بودن امام از اخبار غيبي و ... است، مطلب ديگري است كه بدان پرداخته خواهد شد.در قسمت ديگري از اين تحقيق، پيدايش فرقه هاي كلامي در اسلام، موضوعي است كه مورد بحث قرار خواهد گرفت. در ابتدا در مورد پيدايش علم كلام صحبت خواهد شد و پس از آن علل پيدايش فرقه هاي كلامي و معرفي آن ها و در انتها عوامل ايجاد كننده ي نهضت كلامي در عصر امام رضا عليه السلام بر شمرده خواهد شد. خواهيم گفت كه عوامل متعددي از جمله تعصّب عربي، اختلاف در رهبري امّت، همزيستي مسلمانان با پيروان اديان ديگر، ترجمه كتب فلسفي، . . . از جمله علل پيدايش فرقه هاي كلامي، و همچنين ترجمه ي كتب، آشفتگي فكري و عقيدتي  . . . از جمله عوامل ايجاد كننده ي نهضت كلامي در عصر امام رضا عليه السلام به شمار مي روند.در ادامه در فصلي ديگر، سير حركت امام رضا عليه السلام توسط مأمون به خراسان و شرايط آن بزرگوار در آن زمان، و تأكيد مأمون بر ولايت عهدي امام مورد بررسي قرار خواهد گرفت. انگيزه هاي مأمون از پيشنهاد ولايت عهدي و همچنين اهداف وي از برگزاري جلسات مناظره كه عبارتند از : پايين آوردم مقام امام رضا عليه السلام در انظار عموم، منحصر كردن مقام امام در بُعد علمي، ايجاد سرگرمي براي توده ي مردم و معرفي مأمون به عنوان يك زمامدار عالم، مطالب ديگري هستند كه بدان ها پرداخته خواهد شد.در انتهاي اين تحقيق، مناظرات امام رضا عليه السلام با اديان و مذاهب مختلف به طور مفصّل بيان خواهد شد. مناظرات ايشان با فرقه هاي كلامي و مناظرات ايشان در مرو با حضور مأمون هر كدام به طور جداگانه مورد بحث قرار خواهند گرفت.پس از مطالعه ي همه جانبه در حول موضوع و محورهاي اين تحقيق متوجه خواهيم شد كه هجرت امام رضا عليه السلام از مدينه به خراسان، تأثيرات مهمّي در سامان دهي وضع اعتقادي شيعيان خراسان و بسط انديشه هاي اصيل اسلام داشته است. در آخر كلام بايد گفت، منابعي كه در تدوين اين رساله از آن ها استفاده شده است هم منابع قديمي و دست اول را شامل مي شود و هم منابع جديد و مقالات و همچنين يك پايان نامه را، در اين جا بايد خاطر نشان شود كه كتب قديمي و اسناد معتبر در رأس هرم منابع مورد استفاده قرار مي گيرند و كتب جديد و مقالات، جهت بهره گرفتن از اطلاعات روز و نو بودن مطالب، صرفاً به عنوان مكّمل استفاده شده اند.

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی