جمعه - 2017 نوامبر 24 - 6 ربيع الاول 1439 - 3 آذر 1396
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 98788
تاریخ انتشار : 7 اردیبهشت 1395 9:49
تعداد مشاهدات : 214

مدرسه علمیه بقیه الله الاعظم (عج) نسیم شهر

تأثیرات نگاه حرام بر روابط فردی و اجتماعی ، مدرسه علمیه بفیه الله الاعظم (عج) نسیم شهر

نگاه حرام در حالات روحی و خلقی و کیفیت زندگی هر فرد در اجتماع تأثیرگذار است. انسان اگر به کنترل نگاه خود اهمیت دهد و نسبت به تأثیرات منفی چشم چرانی در روابط فردی و اجتماعی آگاهی داشته باشد و بداند که نگاه حرام چه اثرات مخربی در زندگی خواهد گذاشت، تا حد زیادی خود را از این رذیله ی اخلاقی دور کرده و آرامش را به خود هدیه می کند؛ چون که اگر همین نگاه کنترل نشود اجتماع نیز از این معزل آسیب پذیر می شود و در نتیجه در جامعه بی بند و باری و فساد رواج خواهد یافت.

تأثیرات نگاه حرام بر روابط فردی و اجتماعی

پژوهشگر : زهرا نانکلی

چکیده

   موضوع تحقیق حاضر«تأثیرات نگاه حرام بر روابط فردی و اجتماعی» می باشد که وابسته به علوم اجتماعی و روانشناسی است که از دیدگاه علوم اجتماعی مورد بررسی قرار می گیرد.

     هدف از این مقاله آگاهی دادن به افراد نسبت به آسیب های نگاه حرام بر روابط فردی و اجتماعی و آشنا ساختن مردم از مشکلات جدی چشم چرانی می باشد.

نگاه حرام یکی از دغدغه های جوامع اسلامی امروز است که همواره باعث بروز مشکلاتی در خانواده های می شود. زیرا نگاه تأثیر مستقیمی بر قلب و روح انسان می گذارد و عدم کنترل آن سبب بروز ناهنجاری ها و آسیب های اجتماعی می شود.

در مقاله حاضر شیوه ی جمع آوری منابع به صورت کتابخانه ای می باشد که با استناد به آیات، روایات، مقالات، کُتب و سایت های مرتبط جمع آوری شده است و به شیوه ی توصیفی تدوین شده است.

   در این تحقیق به ابعادی چون تعاریف لغوی و اصطلاحی حرام و روابط و اثرات مخرب نگاه حرام بر روابط فردی و نیز اجتماعی پرداخته شده است و نتیجه این که اگر انسان نگاه خود را کنترل کند به سعادت دنیوی و اخروی دست می یابد و از این که زندگی خود و اطرافیانش به ورطه ی نابودی بیفتند، رهایی می یابد.

واژگان کلیدی: نگاه، حرام، رابطه، چشم چرانی، آثارمقدمه

    موضوع تحقیق حاضر تأثیرات نگاه حرام بر روابط فردی و اجتماعی است که وابسته به علوم اجتماعی و روانشناسی است.

یکی از افعالی که دین اسلام حکم به حرام بودنش کرده است«نگاه حرام» و یا به عبارتی چشم چرانی است. ولی متأسفانه بی توجهی به این حرام الهی باعث شده، این موضوع به یکی از معضلات جدی جامعه ی امروز ما تبدیل شده و عواقب شوم آن متأسفانه هم زندگی فردی و هم زندگی اجتماعی انسان ها را ، دچار بحران نماید. پس بسیار مناسب می باشد که تحقیقات فراگیری پیرامون نگاه حرام و مفسده های آن انجام گرفته و در اختیار خانواده ها قرار گیرد. هدف از این مقاله آگاهی دادن به افراد نسبت به آسیب های نگاه حرام بر روابط فردی و اجتماعی و آشنا ساختن مردم از مشکلات جدی چشم چرانی می باشد. در این زمینه تحقیقات فراوانی گردآوری شده از جمله: مقاله ی اثرات مخرب نگاه حرام بر زندگی فردی و اجتماعی(نوشته محمد آقاجانیان). تحقیقات مذکور بیشتر از جنبه ی اخلاقی مورد بررسی واقع شده اما تأثیرات مخرب نگاه حرام به عنوان یکی از معضلات جدی جامعه ی امروز به طور مفصل و جداگانه بررسی نشده است.

در مقاله حاضر سعی شده با روش توصیفی به بیان نگاه حرام و میزان اثرات مخرب آن بر روابط فردی و اجتماعی پرداخته شود.

در این تحقیق به ابعادی چون اثرات مخرب نگاه حرام بر روابط فردی و روابط اجتماعی و نگاه حرام از دیدگاه قرآن پرداخته شده است.

مقاله حاضر به روش کتابخانه ای می باشد که از طریق استناد به آیات، روایات، مقالات، کتب و سایت ها جمع آوری شده است.

 مفهوم شناسی

مفهوم لغوی رابطه

ارتباط، رفت و آمد، مراوده ، معاشرت، آمیزش.1

علاقه، پیوند، علاقه بین دو تن یا دو چین، آن چه که دو تن یا دو چیز را به هم پیوستگی و ارتباط بدهد. 2

مفهوم اصطلاحی رابطه

رابطه، مونث رابط. علاقه و آن چه بدان چیزی را به چیزی بندند. در اصطلاح منطق، اداتی را گویند که دالّ بر نسبت باشد، مانند:« ات» در فارسی و«هو» و «کان» در عربی.3

مفهوم لغوی حرام

ناشایست، معظور، ممنوع، نامشروع، غیرمباح، خلاف قانون، فاسد، کارناشایستی که برخلاف گفته ی پیغمبربود و پیغمبر ارتکاب آن را منع کرده باشد.4(ح ر م) به کسره الحرم به معنی حرام است و جمع آن حرم می باشد.

حرم علیه: آن چه که حلال نیست.5

مفهوم اصطلاحی حرام

برطبق گفته ارزشمند حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) حرام آن چیزی است که خداوند حرام کرده است ؛ «والحرام ما حرم الله فی کتابه»6 حرام به معنای ممنوع است، وقتی می گویند فلان کارحرام است ، معنایش این است که ارتکاب آن ممنوع است.7 حرام ممنوع عنه، گاه به خواست تکوینی خداوند باشد. مانند: «و حرمناعلیهالمراضع من قبل»(قصص/12). و گاه به قهر و انتقام خداوند، مانند: « انه من یشرک بالله فقد حرّم الله علیه الجنه»(مائده/72). و گاه به منع و تحریم شرع یا عقل، مانند: « و حرّمالربا» (بقره/275).

امیرالمومنین(علیه السلام) فرمودند:

« ان الله حرّمحراما غیر مجهول، و احّلحلالاًغیرمدخول؛ خداوند چیزهایی را حرام کرده که برکسی پوشیده نیست، و چیزهایی را حلال کرده که عیبی در آن ها دیده نمی شود.» (نهجالبلاغه/خطبه167) 8

اثرات مخرّب نگاه حرام در زندگی فردی و اجتماعی

از پدیده هایی که در نگرش سطحی بی اهمیّت است و با ژرف نگری بسیار حائز اهمیت، موضوع نگاه های افراد به یکدیگر است. بیشتر مسائل زندگی ما به همین نگاه بستگی دارد. نگاه هایی کوتاه که گاه کرانه تلاطم و آشوب آخرین آن معلوم نیست.چشم و نگاه آدمی از مهم ترین عناصر موثر در تصمیم گیری اوست. منشأاغلب نفرت ها، اشتیاق ها و انتخاب ها نگاه است و منظور از این نگاه، دیدن بدون توجه و اراده نیست، نگاهی که منشأ تصمیم و انتخاب است دیدنی است که با توجه و انگیزه همراه باشد.

   در قوانین اسلامی، محدودیت هایی برای نگاه در نظر گرفته شده است . این محدودیت ها به خصوص در نگاه به جنس مخالف بیشتر است و به ویژه در نگاه مردان به زنان تشدید شده است و در شرایطی که با توجه به وضع نگاه کننده و نگاه شونده ، زمینه ی تلذذ جنسی یا انحراف اخلاقی وجود داشته باشد، به طورکلی ممنوع است. شاید بتوان گفت که این محدودیت ها به خاطر اثرات مخربی است که نگاه آلوده در زندگی انسان دارد که در صورت توجه و بررسی کامل و جامع این اثرات، روشن می شود محدودیت هایی که از طرف شارع اعمال شده، کاملاً خردمندانه است که عقل سلیم و فطرت پاک بدان رهنمون است.

حال این اثرات، گاهی اوقات در روابط فردی و گاهی روابط اجتماعی نمایان می شود که در این مقاله به بررسی هر دو مورد می پردازیم.

اثرات مخرب نگاه حرام بر روابط فردی

    1- معصیت خداوند

اولین اثر تلخ نگاه حرام گناهی است که از نظر خدای تبارک و تعالی آدمی مرتکب شده و حلال و حرام خدا را رعایت نکرده که این خود برای فردی که می خواهد مسیر قرب به خدا را طی کند جرم و خطایی بزرگ تر است.9

2- بدست آوردن خشم و غضب الهی

شارع مقدس، نگاه شهوت آمیز را به خاطر جلوگیری از فساد و فحشا، در جامعه اسلامی حرام کرده است. و برای کسانی که از فرمانش اطلاعت کنند، ثواب در نظرگرفته و برای کسانی که تخلف بورزند، عقاب و عذاب در نظر گرفته است.

لازم به ذکر است؛کارهایی که شارع مقدس از آن ها نهی کرده است، مطابق میل و هوای نفسانی انسان ها است. و همین است راز و رمز امتحان هایی که خداوند متعال، برای انسان ها تدارک دیده است.

در قرآن کریم آمده است:

«زیّنللناسحبُّالشهوات من النساء و النبین و القنطیرالمقنطره من الذهب و الفضّه و الخیلالمسّومه و النعمالحرث... ؛ محبت زنان و فرزندان، اموال هنگفت از طلا و نقره، اسب های ممتاز و دام ها و زراعت ها در نظر مردم جلوه داده شده است.»10

خداوند به وسیله ی این امور، انسان ها را در بوته ی آزمایش الهی قرار می دهد، تا خود مشخص کنند، مستحق عذابند یا این که شایسته ی ثوابند.

خداوند متعال در قرآن می فرماید:

« و اما من خاف مقام ربه و نهی النفس عن الهوی-فإنالجنه هی المأوی ؛

آن کسی که از مقام پروردگارش ترسان باشد و نفس را از هوی باز دارد، بهشت جایگاه اوست.»11

پس قرآن به صراحت در این آیه اعلام می کند که هرکسی که از هوی و هوس پرهیز کند، بهشت جایگاه اوست و با توجه به مفهوم آیه می توان نتیجه گرفت، کسی که پیروی از هوی و هوس کند، جایگاه او جهنم بوده و مستحق عذاب و عقاب الهی است و لازم به ذکر است که چشم چرانی از مصادیق بارز پیوی از هوی و هوس است.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمودند:

«من ملأعینیه من إمرأهٍحراماًحشاهما الله عزوجل یوم القیامهبمسامی من نارٍ و حشاهماناراً حتی یقضی بین الناسثمَّیُومر به الی النار»12

«آن که چشمانش را از نگاه به نامحرمپُرکند، روز قیامت خداوند چشمانش را با میخ های آتشین پُر از آتش می کند، تا وقتی که به حساب مردم رسیدگی شود، سپس او را به جهنم برند.»

رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمودند:

« و اشتدَّغضبُ الی علی امرأهٍ ذات بعلملأتعینها من غیر زوجها او ذی محرم منها و إنهاإن فعلت ذلک أحبط الله....13

«غضب شدید و طاقت فرسای خداوند، دامن گیر زن شوهر داری است که چشم های ناپاکش از نگاه های آلوده و شهوت بار، به مردان اجنبی پرشده است؛ اگر زنی به چنین انحرافی دچار شود، خداوند تمام اعمال خیر و پسندیده اش را، به هدر خواهد داد و اگر از نگاه تجاوز کند و با داشتن شوهر، زنا بدهد؛ برخداست که چنین زن بی پروا و خیانتکاری را به آتش قهر خویش بسوزاند. پس از آن که در قبر عذابش کرده باشد.»

3- تکرار گناه

 براساس ساختمان فیزیولوژیکی و نیروی جاذبه ای که بین دو جنس نر و ماده وجود دارد نگاه اول فرد را تحریک نموده که مجدداً مرتکب نگاه حرام گشته و این امرسبب می شود فرد نسبت به عدم رعایت حلال و حرام خداوند بلند مرتبه و جسور گشته و اراده اش ضعیف شده و در نتیجه نسبت به جلوگیری خود از ارتکاب گناهان دیگر هم سست و ضعیف یا بی تفاوت شود و اگر هم به نظرش این عمل گناه کوچکی بیاید تکرار گناه کوچک زمینه گناه کبیره می شود.14

4- از بین رفتن آرامش روانی انسان

وقتی که نگاه حریم میان زن و مرد را می شکند، دریچه ای از هیجان و التهاب را به روی خود باز می کند و هرچه نگاه ادامه می یابد ، عطش غرایز، سیری ناپذیر برتر می گردد. خطرنگاه را آن گاه می توان به خوبی تشخیص داد که به قدرت عزیزی جنسی در انسان توجه شود. نگاه، نیروی خفته ی شهوت را در موقعی خطرناک به تکاپو وا می دارد و غریزه ای که در سرکشی بی دلیل است را بهچموشی می اندازد.

استاد مطهری، در زمینه ی غریزه ی جنسی و راه جلوگیری از آن سخن بسیار عمیق دارد:

«به نیروی تقوا و ایمان در مقابل موجبات همه ی گناه ها می توان تکیه کرده، مگر در مورد گناهان مربوط به غریزه ی جنسی؛ اسلام هرگز نیروی تقوا و ایمان را با این که قوی ترین نیروهای اخلاقی است، یک ضامن کافی در برابر تحریکاست و وسائس این غریزه ندانسته است.»15

برخی از دانشمندانی که از اخلاقی بهره ای ندارند، گمان برده اند که، رفع محدودیت ها و آزادگذاردن شهوت، به آرامش می انجامد و به روان انسان سیری می بخشد.

راسل می گوید:

« اگر عکس های مستهجن، مجاز و کارت پستال های منافی عفت آزاد گردد، پس از گذشت مدتی استقبال، مردم از آن خسته می شوند و دیگر کسی به آن ها نگاه نخواهد کرد.»16

ولی آن ها از این نکته غافلند که برداشتن مرزها و درهم شکستن قیود، طبیعت آدمی را بی بند و بار می سازد و میل به تنوع و زیاده خواهی و طمع ورزی را افزایش می دهد. درست است که با دیدن یک عکس، میل به دیدن آن کاهش می یابد، ولی میل به دیدن عکس های دیگر، مضاعف می شود؛ پس از آن که تأثیر عکس کاهش یافت. این عطش، انسان را به هرزگی های دیگر سوق می دهد. تقاضا برای بی بند و باری، خستگی ناپذیر است و هیچ گاه انسان را آرام نمی گذارد.

کسی که می خواهد با نظربازی و چشم چرانی آرامش کسب کند، هم چون نابخردی است که بخواهد آتش را با هیزم خاموش کند.

5- ناامیدی از پاکسازی و تشویق افکار

فردی که دوست دارد طریقی کمال را بپیماید بر اثر عدم رعایت امر و نهی خدا به او حالتی دست می دهد که از طی نمودن این راه ناامید شود زیرا احساس می کند کاری بس مشکل است و جز آن که او را سردرگُم کند، نتیجه دیگری ندارد. بنابراین پس از مدتی به طور کلی نسبت به این اوامر و نواهی، خدا بی تفاوت شده و رفته رفته به کلی از آن غافل می ماند و یا حداقل آن که مانع آن درجه رشد و تعالی که باید بدان برسد می گردد و هم چنین افکار آدمی مشوش شده و از انجام درست کارهای دیگر باز می ماند.17

6- از بین بردن حرمت انسانی

همان گونه که حجاب و پوشش، نوعی حریم بین زن و مرد ایجاد می کند، پرهیز از هرزگی در نگاه و دوری از چشم چرانی، حریمی دیگر در روابط این دو جنس به وجود می آورد. با این حریم، منظورالیه ، در هاله ای از حرمت قرار می گیرد. پیام هر نگاه آلوده آن است که، به طرف مقابل، به عنوان ابزاری برای کامروایی توجه دارم و به او نه از زاویه ی یک انسان با کمالات والا و ارزش های متعالی، بلکه از زاویه ی برآوردن نیازهای شهوانی خویش می نگرم، چنین نگاهی، انسان منظور الیه را از شخصیت مستقل، به شخص برای من، تنزل می دهد و در حقیقت، در ذات خود با نوعی تحقیر همراه است.

اساساً نگاه ها، پیام دارند و چشم ها مانند زبان، سخن می گویند. گاه چشم از نفرت و خشم سخن می گوید و گاه نگاه، بغض و کینه را بیرون می ریزد، گاه از محبت و صمیمیت خبر می دهد، گاه حکایت از طمع دارد و گاه ... وقتی که دیده از زن مسلمان فرو خوابانده می شود و چشم با خیرگی به او نمی نگرد و در مقام وارانداز کردن وی بر نمی آید، (غضّ بصر) احترام به او را اثبات می کند. به خصوص که زنان عفیف مسلمان با رعایت حجاب، بر این حرمت نهادن، تأکیدی می کنند و با پوشش خود نشان می دهند که نگاه مردان را به خویش نمیپسندند و با آن مخالفند.

ولی بالعکس، کسی که بی حجاب است، با نوع پوشش اش نشان می دهد که لازم نیست کسی احترامش را حفظ کند و خود را وسیله ی هوسرانی و هرزگی عده ای قرار می دهد و از این که به عنوان یک وسیله و ابزار (نه به عنوان یک انسان) در جامعه مطرح است، رضایت خاطر دارد.18

7- فشار روانی و جنگ اعصاب

چون چهره و اندام زنان کم پوشش، روح زیباپسندی و تنوع طلبی افراد را وسوسه می کند و سپس از تحریک، زمینه کامیابی و ارضای غرایز فراهم نباشد روان شخصی در فرد قرار می گیرد و رفته رفته ظرفیت عصبی او به انتها می رسد. در این هنگام به سرعت هورمون های آزاردهنده ی سمّیدر خون ترشح می شود. در زمانی کمتر از یک دهم ثانیه، مغز که با شبکه های ارتباطی به سراسر بدن وصل است به کمک غده هپیوفیز فرمان های مرکز هیپوتالاموس این سم را به اعضا روانه می کند. بدن برای بیرون راندن این سم به تکاپوی می افتد و جنگ داخلی اعصاب آغاز می شود.

9

شخص در خود احساس اضطراب و خستگی می نماید. تصور می کند چیزی ناشناخته بر روان وی فشار می آورد. علایم این حالت، سردرد خفیف، ازدیاد تنفس و احساس خفقان در اطراف قلب و ناآرامی است. فرد نسبت به وقوع خطری ناشناخته دلهره و هراس دارد. با استمرار این حالت، بیماری ها جسمی مانند زخم معده واثنی عشر فرد را آزار دهد و به گفته روانکاوان او به بیماری روان تنی دچار می گردد؛ بیماری هایی که نه کاملاً جسمی است و نه کاملاً روانی.

وقتی فرد دچار فشار روانی می شود فعالیت قلب، ریه، جهازها ضمه و غدد درون ریه و دستگاه های عصبی افزایش می یابد و در صورت ادامه عوامل فشار، فرد دچار ضعف و اختلال جسمی می شود.

شیعه حضرت صادق(علیه السلام) فرموده اند:

«هیچ کس غنیمتی به چنگ نیاورده است که پرفایده تر باشد از غنیمتی که آدمی از راه فرو نهادن چشم به دست آورده است.»19

8- غوطه ور شدن در شهوات و هوس ها

    اسلام عقیده دارد که روابط نامشروع باید از چشم، یعنی نخستین مرحله، کنترل شود و هیچ مرد و زن بیگانه ای حق ندارد دیگری را هدف نگاه شهوت آلود قرار دهد؛ زیرا چشم دریچه ی حساسی است که لذت جنسی حاصل از نگاه, در آن متوقف نشده بلکه تا اعماق جان و دل، پیشروی می کند و چیزی نمی گذرد که چشم به دیدن صحنه های شهوت آمیز و لذت زا عادت می کند.

کم کم عفت و حیا از همین نگاه های ساده دریده می شود و کار به همین جا تمام نمی شود، بلکه با دریده شدن شرم و حیا، انسان به اعمال منافی عفت نزدیک می شود و اگر همین گونه ادامه بدهد، به شدت در هوس و دیگر شهوات و علاقه های سوزان نامشروع غوطه ور می شود، که باز در پی آن، هزاران مفاسد دیگر در راه است.

کسی که به این گونه نگاه ها عادت کند، دیگر توان کنترل چشم هایش را نداشته و به جایی می رسد که در همه جا، هر کسی را که می بیند از دریچه تلذذ جنسی نگاهمی کند و شاید کارش به جایی برسد که، حتی نگاهش به محارمش نیز از دریچه تلذذ جنسی باشد. در چین حالتی، سراسر نگاه و فکر او جنبه لذت جویی پیدا می کند و دیگر در برابر قوه شهوت، موجودی بی اختیار می شود که قوه شهوت او را هرکجا که بخواهد، می کشاند و از دست او کاری برنمی آید.

    یکی از تعالیم شارع مقدس، برای فاصله گرفتن از شهوات، کنترل چشم است که درصورتی که به نواهی شارع، مبنی برعدم نگاه ناروا توجه نکنیم، خود را به ورطه ینابودی کشانده و از سعادت واقعی محروم می نماییم.

حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله)فرمودند:

«إیّاکم و فضول النَّظر، فإنّهیُبذِرُالهوی و یُوَلِّدُالعَقلُه20؛ از نگاه های زیادی بپرهیزید که آن تخم هوس می پراکند و غفلت می زداید.»

امام صادق(علیه السلام) فرمودند:

«یابنجندب! إن عیسی بن مریم قال الاصحاب ...: إیاکم و النَّظَره، فإنهاتزرع فی القلبشهوه و کفی بها لصاحبها فتنه، طوبی لمن جعل بصره فی قلبه و لم یجعل بصره فی عینه»21

ای پسرجندب! عیسی بن مریم به یاران خود گفت:« از نگاه کردن بپرهیزید زیرا که آن بذر شهوت در دل می کارد و این خود، برای به فتنه و گناه انداختن صاحب آن نگاه کافی است. خوشا به حال کسی که دیده اش را در دل خویش قرار دهد و آن را در چشم خویش قرار ندهد.»

امام علی(علیه السلام)فرمودند:

«لیس فی البدنشیءأقلَّشُکراً من العین، فلاتعطوهاسؤلهافَتَشغلکُم عن ذکر الله عزوجل؛22

در بدن عضوی کم سپاس تر از چشم نیست، پس خواهش آن را برآورده نسازید که شما را از یاد خدای عزوجل باز می دارد.»

9-بیماری ها ی روان

این بیماری به زبان ساده شامل آن دسته از ضایعات جسمی است که منشأآن مسائل روانی است؛ مثل بعضی از انواع کم اشتهایی، بی قراری، خستگی اعصاب، سردرد و قلب درد، گاه انسان به ناراحتی های جسمی مثل دل درد دچار می شود و پزشک هیچ عامل جسمی برای آن نمی یابد و عامل را تنها مسائل روحی و روانی یاد می کند. کم نیست افرادی که به سبب فقر، نداشتن همسر خوب یا فرزند وخانه به بیماری های جسمی مبتلایند.

افراد بسیاری افسردگی ها و آزردگی های روانی را از طریق چشم و با مشاهده صحنه های مهیج دچار می گردند. زمانی که فرد به هر علت با اخلاق و آداب انسانی و اصول مذهبی بیگانه باشد با مشاهده صحنه های هیجان انگیز، روح کامجویی و لذت طلبی وی را تحریک می کند، اما چون عوامل طبیعی و موانع اجتماعی از لذت بردن او جلوگیری می کند.

احساس محرومیت و فشار روانی درونش را می گدازد. از طرف هم اگر موانع اجتماعی در میان نباشد ضایعات دیگری پیش روی اوست که نمونه آن را غریبان دچارند.23

10- حسرت و اندوه فراوان

انسان ها با قومیت ها و اشکال متفاوت در سراسر کره خاکی زندگی می کنند. و همین تفاوت ها باعث می شود روحیه طمع ورزی و زیاده خواهی که در انسان وجود دارد، خودنمایی کند، بنابراین باعث می شود که انسان به چیزهایی که دارد قانع نبوده و زیاده تر از آن چه دارد، بخواهد.

وقتی که انسان به نگاه حرام ادامه می دهد، شهوت در وجود انسان به حرکت درآمده و هیجانات و روحیه زیاده خواهی، انسان را وادار می کند تا به گناهان بزرگ مانند زنا و غیره نزدیک شود؛ و از همین مرحله است که انسان در دو راهی انتخاب عصیان یا طاعت قرار می گیرد و تصمیم گیری در چنین وضعیتی بسیار دشوار خواهدبود، زیرا با توجه به گرایش انسان به مادّیگری، احتمال بسیار زیادی می رود که انسان عصیان را انتخاب کند. بنابراین خداوند متعال از همان مرحله اول یعنی چشم، انسان را از افتادن در مهلکه ی شهوات نامشروع برحذر داشته است.

امام علی(علیه السلام) می فرماید:

«من اطلقناظرهاتعب حاضره من تتابعتلحظاتُهُدامتحسراته؛ کسی که عنان چشم خویش را رها کند، زندگی اش را به زحمت اندازد. کسی که نگاه هایش بپاید، حسرت هایش پیاپی می شوند

امام علی(علیه السلام)هم چنین در این باره فرمودند:

« من أطلق طرفه کَثُرَأسفه ؛ هرکه عنان چشم خویش را رها کند، اندوهش بسیار شود.»

امام علی(علیه السلام) فرمودند:

« من اطلق طرفه جلب حتفه ؛ هر که چشم خود را رها کند، مرگ خود را فراخواند.»

امام صادق(علیه السلام) می فرماید:

«کم من نظرهٍاَورثتحسرهًطویلهً24؛ ای بسا نگاهی که، حسرتی طولانی به بار آورده است.»

11- افسردگی

بیماری دیگری که محصول برهنگی زنان و چشم اندازی به آنان می باشد افسردگی است. این بیماری نوعی حالت روانی است که فرد نسبت به مسائل پیرامون خود بی تفاوت و کم اهمیت می شود امروزه مردم به اشتباه، همان بی حوصلگی شدید تصور می کنند در حالی که این دو باهم تفاوت دارند. افسردگی نوعی اختلال روانی است که گاه همانند فلج اعضاء که شخص را از حرکت باز می دارد، فرد را از هر حرکت و تصمیمی باز می دارد و نسبت به همه چیز بی تفاوت می سازد. چنین فردی از چیزهایی رنج می برد که نمی تواند منشأ آن را بشناسد. آن گاه که مرد پیوسته نظاره گر زیبایی های زنان باشد و هیجان او به ناکامی بیانجامد غمی جانکاه او را به بیماری افسردگی دچار می کند که درمانش از خیلی بیماری های جسمی دشوارتر و طولانی تر است.25

12- بی مهری مردان چشم چران، نسبت به همسران خود

وقتی که انسان به گناه چشم چرانی آلوده شد، کم کم عنان چشم خویش را از کف می دهد. در پی آن غریزه ی جنسی از راه حلال، برای او معنایی ندارد؛ چشم چرانی و لذتی که از نگاه حرام می برد، جای ارضای غریزه ی جنسی به طور حلال را می گیرد و در این مرحله است که خانه ی او برایش به زندانی بس تنگ تبدیل شده و همسر او مانند زندانبانی می شود که او را محبوس نموده است.

در این حالت، احساس می کند که زندگی اش معنا و مفهومی ندارد و به یک باره تصمیم می گیرد که از زندان یعنی خانه اش بگریزد. بنابراین اول باید از دست زندانبان، خلاصی یابد: به عنوان اولین قدم فرار از زندان، باید نارضایتی خودش را به همسرنشان دهد و بی مهری به همسر بهترین راه است تا راضی نبودن خویش را به همسر نشان دهد. به همین خاطر، دیگر نمی تواند به همسر خود به چشم فرشته ی نجاتی نگاه کند که او را از فشار غرائز جنسی و شهوانی آزاد می سازد، بلکه همسر به همسر خود راضی نیست و در فکر آزادی های بی قید و بند می باشد.

و به این ترتیب هر همسری که انتخاب کند همین گونه است، یعنی لذتی که باید برای او داشته باشد را ندارد و به تبع به دیگران دل می بندد. پس کسی که چشم چرانیمی کند، نمی تواند زندگی خوبی داشته باشد، ولی برعکس کسانی که نگاه آلوده نمی کنند همیشه همسرشان مانند حوریه ای است که ارضاء غریزه ی جنسی فقط با او میسر است، به همین جهت همیشه به همسرشان مهر می ورزند و از بودن با او احساس آرامش می نمایند و هیچ گاه او را مورد بی مهری قرار نمی دهند و در این صورت است که می توانند در سراسر زندگیشان، نسبت به همدیگر مهربان باشند و از زندگی لذت ببرند.26

اثرات مخرب نگاه حرام بر روابط اجتماعی

شایان ذکر است، مواردی که در مورد اثرات اجتماعی ذکر می شود، یا رابطه ی مستقیم با چشم چرانی دارد، یا رابطه ی غیر مستقیم؛ یعنی یکی از منشأهایش، چشم چرانی است.

1-  روابط نامشروع و زنا

یکی از زیان های جبران ناپذیری که از طریق چشم چرانی دامن گیر جامعه می شود، روابط نامشروع که از جمله آن زناست اگر ما به دقت این مسأله را مورد بررسی قرار دهیم به این نتیجه خواهیم رسید که منشأ و سرچشمه بیشتر این روابط از طریق نظر بازی به وقوع می پیوندد، بدین معنی که در مرحله اول دختران و پسران با یک نگاه هوس آلود و شهوت انگیز شیفته و فریفته یکدیگر می گردند. (زیرا تا چشم نبیند آن ها هرگز دلباخته یکدیگر نمی شوند) پس از گذشت این مرحله آن ها به هم نزدیک می شوند و در نتیجه رابطه ای بین آن ها برقرار می گردد، ولی چه بسا ممکن است همین آشنایی و دوستی به جایی برسد که پرده حیا و عفت دریده گردد و آبرو و حیثیت خانواده ای بر باد رود و منجر به زنا شود پس باید دانست که مهم ترین و اولین مرحله زنا از یک نگاه نامشروع سرچشمه می گیرد.27

از یحیی بن زکریا سؤال کردند، اولین مرحله زنا از کجا آغاز می شود و منشأ آن چیست؟ آن حضرت پاسخ فرمودند: نگاه کردن.28

قرآن کریم نیز در این باره می فرماید:

            « لا تقربوالزنا ؛ به زنا نزدیک نگردید.»29

شاید منظور پروردگار از آیه شریفه این باشد که دنبال مقدمات اولیه زنا که همان نگاه غیرطبیعی و ناصحیح است، نروید؛ زیرا هنگامی که دونفر دست به یک هم چنین عمل ننگین و خلاف اخلاقی می زنند، بدون مقدمه مرتکب زنانمی شوند بلکه ابتدا با یک نگاه نامشروع، عاشق و دلباخته هم می گردند(یعنی رابطه نامشروع آغاز می شود) و در مراحل بعدی بدون در نظر گرفتن عواقب شوم و مرگبار آن دست به چنین عمل زشت و غیر انسانی می زنند و از همین رهگذر است که ضررهای سنگین و غیر قابل جبرانی از قبیل: شروع امراض مقاربتی و طلاق ها و کورتاژها، کودکان نامشروع و... متوجه جامعه می گردد.

2-  به خطر افتادن امنیت اجتماعی

موضوع ضرورت امنیت برای زنان، از اجزاء تفکیک ناپذیر یک جامعه سالم است و بدون شک، پوشش و نگاه، حریم اطمینان بخش برای تأمین این نیاز اساسی تلقی می شود. متأسفانه در دنیای کنونی، که به این کمربند حفاظتی و امنیتی بهای لازم داده نمی شود، امنیت زنان، بیش از گذشته در معرض خطر قرار گرفته و حضور اجتماعی زنان، مشکل را دو چندان کرده است.

3-  طلاق

از دیگر خسارت های چشم چرانی ضایعه طلاق است و شاید بزرگ ترین عامل طلاق ها و جدایی ها همان نگاه نامشروع و آمیخته با شهوت باشد زیرا مردان و زنانی که هرلحظه چشمان شهوت انگیز خود را به دیگران دوخته اند هرگز نمی توانند به قانون گرم خانوادگی علاقه مند باشند. برای آن که هر لحظه دلشان به سوی دیگران در پرواز است و هم چنین ازدواج هایی که از طریق نگاه های آلوده و بر اثر هوس ها و امیال شیطانی انجام می پذیرد در مدت کوتاهی منجر به طلاق می شود.30

4-  توسعه فساد و فحشاء

کسانی که چشم چرانی می کنند، انسان هایی هستند که به شهوت رانی متمایل هستند و از این که فساد و فحشاء در جامعه گسترش پیدا کند، خوشحال می شوند زیرا راه برای شهوت رانی و هوسرانی آن ها، در جامعه باز می شود. به همین علت، چشم چرانی رابطه مستقیم با فساد و فحشاء دارد، یعنی در صورت افزایش یا کاهش نگاه آلوده در جامعه، فساد نیز کم یا زیاد می شود.

نظر، اولین قدم برای وارد شدن به شهوات است و چون شهوات نامشروع عامل توسعه ی فساد و فحشا در جامعه است، و نیز از جمله این شهوات، غریزه جنسی است، بنابراین باید برای محدود کردن فساد و فحشا اول غریزه ی جنسی را کنترل کرد، که یکی از عوامل کنترل این غریزه، نگاه داشتن چشم است.

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله ) فرمودند:

« هرکه از شرّ شکم و زبان و فرج خود محفوظ بماند، از همه بدی ها محفوظ است.»31

5-  کاهش ازدواج

امروزه جوانان با مشاهده اندام های مهیج و هرزگی ها و بی بند و باری های وافریکه به طور رایگان در برابر دیدگان شهوتران آن ها خود نمایی می کنند، به هیچ وجه راضی نمی شوند خود را مقید و محدود به مسئولیت زندگی کنند و کانون خانواده تشکیل دهند و از خودفداکاری نشان داده به تربیت فرزندان صالح همت بگمارند.

از جمله شواهد زنده این سخن وضع ازدواج در آمریکا و اروپاست. در آمریکا و اروپا معاشرت های نامشروع و آزاد طوری جوانان را به خود مشغول داشته که توجه به ازدواج تا حدود زیادی از بین رفته است.32

6-  بی اهمیتی به جامعه و آینده ی خود و دیگران

کسی که به واسطه ی نگاه حرام، به ورطه ی شهوات می رود به جایی می رسد که هیچ چیز، جز شهوت برایش معنا و مفهومی ندارد و دیگر برایش مهم نیست که چه می شود، نه جامعه برایش مهم است و نه خانواده اش؛ شهوات را می شناسد و آن چیزهایی را که او را به شهوت می رسانند و همانی می شود که از چهارپایان پست تر است زیرا با وجود فطرت و عقل راهی را رفته که چهارپایان بدون این دو رفته اند.

تصور کنید، همه ی انسان ها این گونه باشند، آیا انسان، باز اشرف مخلوقات است؟ آیا دیگر زندگی معنا و مفهومی دارد؟ فقط کمی فکر لازم است که بفهمیم، برسد جامعه ای که بی اعتنا به انسان ها و آینده هستند چه می آید، جامعه ای می شود که جمعیت و زندگی درندگان، به آن شرافت و برتری دارد.

در حدیثی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) آمده است:

«لِکلّعضوِ من ابنِآدمَحَظّاً من الزنافالعینُزناهالنظرُ...33 ؛ برای هر عضوی از آدمی، سهمی از زناست، زنای چشم نگاه کردن است(نگاه ناروا)...»

خداوند در قرآن می فرماید:

«لا تتبعواخطواتالشیطانانّهلکمعدوٌ مبین34؛ از گام های شیطان پیروی نکنید، چه این که او دشمن آشکار شماست.»

در حدیثی از حضرت رسول آمده است:

«النظر سهم مسموم من سهام ابلیس ؛ نگاه به نامحرم، تیر زهر آلودی از تیرهای شیطان است.»35

با کمی تأمل وتفکر می توان دریافت، کسی که می خواهد از شیطان و گام های او پیروی نکند، لازم است نگاهش را از ناروا بپوشاند و در پرتو قرآن و اهل بیت عصمت و طهارت(علیهمالسلام) در صراط مستقیم و سعادت واقعی قرار بگیرد.

7-  خودکشی

چشم انسان دریچه حساسی است که لذت جنسی حاصل از نگاه در آن متوقف نشده و از این راه تا درون دل پیشروی می کند. وقتی نگاه تکرار می شود، این پیشروی سریع تر و عمیق تر می گردد و بالاخره چنان که هر کسی در خود مشاهده می کند. از همین راه نگاه های ساده، غریزه جنسی طغیان و هیجان خود را شروع می کند ولی چون کار به جایی نمی رسد و امیدش از همه جا قطع می گردد ناچار دست به بزرگ ترین خیانت یعنی خودکشی و یا قتل می زند.36

نگاه حرام از دیدگاه قرآن

   آیه 30 و 31 سوره ی نور، حاوی مطالبی درباره ی نگاه است.

«قلللمؤمنینیَغُضّوامِنابصارهم و ...  ؛ ای رسول ما! مردان مؤمن را بگو چشمان را از نگاه ناروا بپوشند و فروج و اندامشان را محفوظ دارند که این به پاکیزگی جسم و جان شما اصلح است، البته خدا به هرچه می کنید آگاه است.»

«وقلللمومناتیَغضُضنَ من ابصارهنَّ ... ؛ ای رسول! زنان مؤمن را بگو تا چشم ها را از نگاه ناروا بپوشند و فروج و اندامشان را از عمل زشت محفوظ بدارند.»

به این ترتیب چشم چرانی همان گونه که بر مردان حرام است بر زنان نیز حرام است و پوشاندن عورت از نگاه دیگران- چه از طرف مرد و چه از طرف زن- برای زنان نیز همانند مردان واجب است.37

در شأن نزول این دو آیه آمده است که:

امام باقر(علیه السلام) فرمودند:

«این آیه ی شریفه ، در مورد جوانی از انصار فرود آمد؛ چرا که او روزی در سر راه خویش با زنی زیبا و خوش سیما روبرو گردید که از کوچه می گذشت و چون در آن روزگاران زنان روسری خویش را پشت گوش های خود قرار می دادند و چهره و گردن و گلو و بخشی از سینه ی آنان به طور طبیعی نمایان می گردید. این جوان با دیدن چهره ی زیبا و گردن و گلوی آن زن، به تماشای او ایستاد و پس از گذشتن آن زن از برابرش، با دیدگان خویش به بدرقه او پرداخت؛ درست در همان لحظات چشم چرانی و بدرقه ی زن بود که صورتش به استخوانی که در دیواری قرار داده شده بود خورد و خون سرازیر شد و او پس از رفتن زن تازه متوجه بلایی شده که به سرش آورده بود. با همان چهره ی شکافته و خون آلود خدمت پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) آمد و ماجرا را بیان کرد و پس از آن فرشته ی وحی فرود آمد و این آیات را آورد.

از این دو آیه نکته هایی فهمیده می شود که به آن اشاره می کنیم:

1- لازمه ی ایمان، حفظ نگاه از حرام است.(قلللمومنین...یغضوا...)

2- جاذبه های غریزی را ، باید کنترل کرد.( یغضوا)

3- گناه را از سرچشمه، جلوگیری کنیم و تقوا را از چشم، شروع کنیم.(من ابصارهم)

4- چشم پاک، مقدمه ی پاکدامنی است.(یغضوا من ابصارهم و یحفظوافروجهم)

5- پوشش، برای مردان نیز واجب است.(یحفظوافروجهم)

6- چشم چرانیو بی عفتی، مانع رشد معنوی انسان است.(یغضوا- یحفظوا- ازکی)

7- چشم چرانی، در محضر خداست.(در محضر خدا معصیت نکنیم) (یغضوا... أن الله خبیر...)

8- در لزوم عفت و پاکدامنی و ترک نگاه حرام، بین زن و مرد فرقی نیست.( یغضوا- یغضضن- یحفظوا- یحفظن).

لازم به ذکر است: کلمه ی یغضوا از ماده ی «غَضَّ» به معنای گم کردن و نقصان است و در بسیاری از موارد در کوتاه کردن صدا، یا کم کردن نگاه به کار می رود. بنابراین آیه نمی گوید مؤمنان چشم هایشان را فرو بندند، بلکه می گوید نگاه خود را کم و کوتاه کنند.38

پی نوشت

1. علی اکبر، دهخدا، لغت نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران: 1346، ص56.

2. حسن، عمید، فرهنگ فارسی عمید، ج 2، چاپ چهاردهم، تهران، امیرکبیر: 1392، ص1200.

3. مصطفی، حسینی دشتی، معارف و معاریف، ج4، تهران، سپید موی اندیشه: 1392، ص2849.

4. علی اکبر، دهخدا، همان کتاب، ص424.

5. علی اکبر، قرشی، قاموس قرآن، چاپ هفتم، تهران، دارالکتب، 1378،ص985.

6. ابوالقاسم، پاینده، نهجالفصاحه، چاپ دهم، بی جا، جاویدان: 1354، ص297.

7. محمدحسین، طباطبایی، المیزان، ج 1، چاپ دوم، تهران، کانون انتشارات محمدی: 1385، ص328.

8. مصطفی، حسینی دشتی، همان کتاب، ج3،ص2202.

9. موانع و عوامل رشد خویش را بشناسیم، چاپ دوم، بی جا، انتشارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی:1363، ص84.

10.سوره آل عمران/3، آیه 14.

11.  سوره نازعات/79، آیات 40 و41.

12.    شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، چاپ اول، بی جا، دارالرّضی: 1406، ص614.

13.همان.

14.زهرا، ساجد، نگاه و آثار آن، حوزه علمیه حضرت عبدالعظیم حسنی(علیه السلام)، شهر ری، پایان نامه سطح2،1383،ص66.

15.    مرتضی، مطهری، مسئله حجاب، چاپ اول، قم، صدرا، بی تا، ص214.

16. همان، ص113.

17.   زهرا، ساجد، همان، ص67.

18.  سایت راسخونwww.rasekhon.net

19.  زهرا، ساجد، همان، ص68.

20.    محمد، محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ج13، چاپ سوم، تهران، دارالحدیث:1381، ص6314.

21. همان.

22.  همان.

23.    زهرا، ساجد، همان، صص 69-68.

24. محمد، محمدی ری شهری، همان کتاب، ص6316.

25.    زهرا، ساجد، همان، صص70-69.

26.  سایت راسخون،  www.rasekhon.net

27.  زهرا، ساجد، همان، ص72.

28.    احمد، نراقی، معراج السعاده، چاپ یازدهم، تهران، هجرت:1384،ص176.

29.سوره انعام/6 ، آیه 155.

30. زهرا ، ساجد، همان، 77.

31.  احمد، نراقی، همان، ص294.

32.   زهرا، ساجد، همان، ص78.

33.   محمد، محمدی ری شهری ،همان کتاب، ص6320.

34.سوره بقره/2 ، آیه 168.

35.  محمد، محمدی ری شهری، همان کتاب ، 6322.

36.   زهرا، ساجد، همان ، ص79.

37.    احمدعلی، بابایی، تفسیرنمونه، ج3، چاپ هشتم، تهران، دارالکتب الاسلامیه: 1389، ص293.

38.    محمدحسین، طباطبایی، همان، ص294.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :