پنج شنبه - 2017 نوامبر 23 - 5 ربيع الاول 1439 - 2 آذر 1396
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 98765
تاریخ انتشار : 7 اردیبهشت 1395 13:14
تعداد مشاهدات : 242

مدرسه علمیه بقیه الله الاعظم (عج) نسیم شهر

تأثیر حجاب زنان بر روابط اجتماعی آنها ، مدرسه علمیه بقیه الله الاعظم (عج) نسیم شهر

حجاب در روابط اجتماعی زنان تأثیر بسزایی دارد. همانگونه که در متن آمده است حجاب یک محدودیت نیست بلکه یک مصونیت است. فرد باحجاب در روابط اجتماعی با هم که دارد هم پاسدار خود و هم پاسدار حریم و جامعه خود است. روابط اجتماعی بانوان با حجاب کاملتر می شود و هر زنی آزادانه می تواند در عرصه جامعه فعالیت کند. خانم های شاغل و کسانی که هر روز در معرض دید مردان یا حضور در جامع هستند با حجاب یک مرزی برای خود فراهم کرده و به کسی حق تجاوز از آن را نمی دهند، چادر مشکی نماد یک مرز است یعنی کسی حق ورود به آن را ندارد. کسی که در صدف حجاب قرار داد مانند مرواید است و زیبایی خود را درون مروارید نگاه می دادر ولی زمانیکه این مروارید از صدف بیرون آمده ارزش خود را از دست می دهد و هیچ و پوچ می شود. خود گاهی اوقات این موضوع را در جامعه درک می کنیم که کسی که با حجاب است هم از نظر روانی و هم از نظر حضور در جامعه خیلی دچار مشکل نشده و همیشه آرامش بیشتری دارد و کسی که حجاب دارد مردان نیز در آن محیط راحت تر می توانند فعالیت کنند و بی بند و باری کمتر می شود. حجاب محدودیت نیست و این بی انصافی است که حجاب را محدودیت بدانیم و از آن به عنوان یک مزاحم یاد کنیم بلکه حجاب ما را در بهتر همراهی کردن فعالیت ها کمک می کند. حجاب در تمام عرصه ها چه در مقابل دوستان و آشنایان و چه در مقابل همکاران و محید کار و ... باعث امنیت می شود و انسان با آرامش تر و حیای بهتر در آن جا فعالیت می کند. حجاب بهترین هدیه ای است که خداوند به انسان هدیه کرده و این هدیه بهترین چیزی است اگر انسانها قدر آن را بدانند و آن را رعایت کنند.

تأثیر حجاب زنان بر روابط اجتماعی آنها

  پژوهشگرزهرا بیگ محمدی 

چکیده:

پوشیده بودن زن یک ارزش است و از برکات خداوند متعال است. حجاب همان پوشش مخصوص است که بر هر فرد و هر مرد و زنی تأکید شده است.

حجاب در روابط اجتماعی انسان ها تأثیر بسزائی دارد و باعث تأثیرات مثبت بر فرد و جامعه می شود. حجاب یک محدودیت نیست بلکه یک مصونیت است. افراد باحجاب راحت تر می توانند در جامعه فعالیت داشته باشند و امنیت اجتماعی بالاتری دارند، حجاب هیچ محدودیتی در مورد حضور در جامعه برای افراد به وجود نمی آورد و باعث بر هم ریختن و منزوی کردن زنان نیست. این مقاله آثار مثبت باحجاب بودن را بیان کرده و آزادی ها و نکات مثبت آن را گویا شده است. در مورد این موضوع در آثار بزرگان پیشین نیز چیزهایی به چشم می خورد که خیلی با ارزش هستند و در قرآن کریم نیز به این موضوع پرداخته است و زنان را در امور اجتماعی دخیل دانسته و آنها را به حضور پرشور جامعه تشویق می کند. همانطور که پیامبر حضرت زهرا را در جامعه و امور اجتماعی بسیار تشویق کرده و آن حضرت حضور پررنگی در این عرصه دارند. ما ارزش کتابخانه ایی و جمع آوری فیش در این مهم یاری گرفتیم و سؤالات فرعی و فرعی تر را پاسخ گو شده ایم.

 کلید واژه: حجاب زنان روابط حجاب. 

مقدمه:

انسان فطرتی خداخواه، و خواهان رشد و کمال دارد. و با کسب سناختی نسبی از پروردگار عالم آوای عبودیت سر می دهد، و با میل و اشتیاق در برابر دستورات و نواهی الهی سر تسلیم فرود می آورد.

پوشیدگی زن یکی از ارزش های بزرگ اسلام است که اگر به سبکی زیبا، منطقی، جامع و قلبی شیوا و رسا به آن پرداخته شود از آن استقبال می کند و از برکات فراوان انتخاب حجاب بهره مند می گردد و از آفت های متعدد و زیانبار بی حجابی و بدحجابی مصون می ماند.

حجاب همان پوشش مخصوص زنان است که گاهی به معنای پرده و حاجز می آید؛ واژه حجاب گرچه در لغت به معنای پرده و حایل استفاده شده و شاید پوشش زن را به اعتبار پشت پرده واقع شدن، حجاب نامیده اند.

در این مقاله به دنبال آگاهی دادن به زنان جامعه که حجاب چه تأثیری روی روابط اجتماعی آنها
می گذارد و تأثیرات مثبت آن روی روابط اجتماعی به صورت توصیفی و تحلیلی می پردازیم در آثار گذشتگان نیز از این موارد به چشم می خورد.

آقای علی محمدی آشنایی در کتاب حجاب در ادیان الهی و شهید مرتضی مطهری در کتاب نظام حقوق زن در اسلام به صورت تحلیلی و با استفاده از آیه های قرآن به این موضوع پرداخته است و ما در این نوشته به صورت روش کتابخانه ایی و جمع آوری فیش و منابع اینترنتی در این مهم از آنها یاد می گرفته ایم و در ابتدا به تعریف مفاهیم معنوی و اصطلاحی حجاب و روابط پرداخته ایم و در ادامه به سئوالات فرعی تر و فرعی پاسخ داده ایم.

 نظر رهبر عظیم الشأن درباره حجاب برتر:

«من می گویم چادر، هم بهترین نوع حجاب است و هم یک نشانه ملی ماست که هیچ منافاتی با هیچ نوع تحرکی از زن ندارد. زن های ایرانی زمانی وارد فعالیت های اجتماعی شدند و کشور را با دستهای توانای خود متحول کردند و مردهای این کشور را به دنبال خود به میدان مبارزه کشیدند که چادر سرشان کردند».1

 

معنای لغوی حجاب:

«حجاب واژه ای است عربی با معنای متعدد پوشش، وسیله پوشیدن، حایل و .....» در کتاب لسان العرب این چنین آمده است که:

«حجاب به معنای پوشش است». زن محجوبه یعنی زنی که به وسیله ای پوشیده شده است.

همچنین حجاب نامی است برای آنچه خود را می پوشانند. آنچه میان دو چیز حایل گردد، نیز حجاب نامیده می شود. جمع آن «حُجب» است.2

الحجاب و السفور معنای لغوی حجاب را چنین بیان می کند:

«حجاب در لغت همان منع کردن است؛ گفته می شود: «أَسنَرت المرأه، یعنی: زن، صورت خویش را ظاهر کند و حجاب را از آن برگیرد».3

در زبان فارسی با توجه به این که این واژه عربی است، معنای متفاوتی برای آن نقل شده است. در فرهنگ معین و عمید برای «حجاب» معنای ذیل ارائه شده است:4

«پرده، ستر، نقابی که زنان چهره خود را بدان می پوشانند، روی بند، برقع، چادر که زنان سر تا پای خود را بدان می پوشانند».

در لسان العرب و تاج العروس علاوه بر معانی فوق معانی ذیل آمده است:

«منتهای زمین سنگلاخ ریگ زار، بلندی کوه، نور و روشنایی آفتاب یا کناره آن، هر حایل میان دو چیز».5

 

معنای حجاب در اصطلاح

معنای اصطلاحی این واژه متناسب با معنای لغوی آن است. حجاب گرچه در لغت اغلب به معنای پرده و حایل استعمال شده است و شاید پوشش زن را به اعتبار پشت پرده واقع شدن حجاب نامدین اما به طور مسلم امروزه به ویژه در معنای مصطلح واژه حجاب فقط به معنای، پوشش مخصوص زنان به کار
می رود و از معنای پرده فسخ شده است، از این رو در کلمات فقها و مفسرین متأخر و نویسندگان معاصر بجای کلمه «ستر و پوشش» از واژه حجاب استفاده می شود. البته واژه حجاب در کتابها و عبارات عرفانی، معنای مصطلح دیگری دارد.6

پوششی که زن در برابر نامحرمان باید استفاده کند و از جلوه گری و از خودنمایی بپرهیزد. تردیدی نیست که حجاب در این اندازه یکی از احکام مشترک ادیان ابراهیمی و از احکام ضروری اسلام بوده و همه طوایف اسلامی بر آن اتفاق نظر داشته اند.

 

معنای لغوی ارتباط

ارتباط ربط بستن بربستن بستن چیزی را با چیز دیگر. هر نوع وابستگی و ارتباط که میان دو یا چند چیز وجود دارد. همچنین تأثیر نفوذی که یک چیز در دیگری داشته باشد را رابطه می گویند.7

 

معنای اصطلاحی ارتباط

در اصطلاح رابطه اجتماعی برای ترسیم شرایطی به کار می رود که دو یا چند نفر در رفتاری مشارکت دارند که در چهارچوب آن هریک از آنان رفتار دیگری را به طرز معناداری به حساب می آورد.8

 

فایده حجاب در تشکیل و تحکیم نهاد خانواده:

تردیدی نیست که خانواده مهمترین و اساسی ترین نهاد اجتماعی جامع انسانی است و تأثیر آن در نهادهای اجتماعی جامعه دیگر مثل نهاد آموزش و پرورش و نهاد حکومت و سیاست غیرقابل انکار است بنابراین ثبات و استحکام نهاد اجتماعی خانواده در استحکام و استواری نهادهای دیگر جامعه نیز مؤثر است.

واضح است که یکی از عوامل مهم در تشکیل و استحکام خانواده رعایت حجاب است. چون اگر در جامعه حجاب کاملاً رعایت گردد و رابطه جنسی فقط به رابطه زن و شوهری محدود گردد، جوانان با ازدواج به تشکیل خانواده تمایل پیدا می کنندو خانواده های تشکیل شده نیز ثبات و استحکام بیشتری خواهد یافت و درنهایت بیشترین فایده و نفع نصیب خود زنان خواهد شد زیرا با مستحکم شدن خانواده از محبت و حمایت روحی و عاطفی همسران خود برخوردار خواهد شد.

اما اگر در مقابل بدحجابی و بی حجابی و خودنمایی و آرایش بانوان به طور تحریک کننده در جامعه رواج پیدا کند و در نتیجه روابط جنسی افسار گسیخته و غیرمشروع در غیر ا زمحیط خانواده ممکن گردد دیگر نه تنها جوانان با ازدواج به تشکیل خانوده تن نخواهد داد بلکه خانواده های تشکیل شده نیز دائماً متزلزل شده فروخواهند ریخت چون مردان با دیدن بدحجاب و بی حجاب تحریک شده و آسیب پذیر خواهند شدو در نتیجه کانون گرم خانواده به سردی می گراید و محبت در خانواده جای خود را به انزجار و تنفر خواهد داد.

زیرا همسر قانونی رقیب و مانع روابط جدید جنسی به حساب می آید. بنابراین در پرتو رعایت کامل حجاب اسلامی اولاً زمینه تشکیل نهاد خانواده فراهم می گردد و ثانیاً نهاد خانواده درخشش و بالندگی و استحکام مطلوب را پیدا خواهد کرد.9

 

فایده حجاب در بعد اجتماعی:

بی حجابی و بدحجابی باعث کشاندن لذت های جنسی از محیط و کار در خانواده به اجتماع، در نتیجه، تضعیف نیروی کار افراد جامعه می گردد. بدون تردید، مردی که در خیابان، بازار، اداره، کارخانه و .... همواره با قیافه های محرک و مهیج زنان بدحجاب و آرایش کرده مواجه باشد، تمرکز نیروی کار او کاهش می یابد.

برخلاف نظام ها و کشورهای غربی که میدان کار و فعالیت های اجتماعی را با لذت جویی های جنسی درهم می آمیزند، اسلام می خواهد با رعایت حجاب و پوشش، محیط اجتماع از اینگونه لذت ها پاک شده، و لذت های جنسی فقط در کادر خانواده و با ازدواج مشروع انجام شود.10

آثار و فواید حجاب اسلامی بر گسترش امنیت اجتماعی، بسیار است که برخی از آنان عبارتند از:

-       ایجاد آرامش روانی بین افراد جامعه

-       جلوگیری از تهییج و تحریک جنسی و خنثی نمودن لذایذ نفسانی

-       کاهش چشمگیر مفاسد اجتماعی در جامعه اسلامی

-       حفظ و استیفای نیروی کار در سطح جامعه اسلامی

-       حضور معنوی گرایانه زنان و مردان در محیط اجتماعی

-       کاهش تقاضای مدپرستی بانوان

-       حفظ ارزش های انسانی، مانند عفت، حیا، متانت در جامعه

-       مصونیت زنان در همه زمان ها و مکان ها

-       سلامت و زیبایی موقعیت اجتماعی و فرهنگی مردان و زنان جامعه اسلامی

-       مبارزه با تهاجم فرهنگی غرب

-       از بین بردن فشارهای اجتماعی نامشروع و نابهنجار

-       هدایت، کنترل و بهره مندی صحیح از امیان و غرایز انسانی

 

آثار و پیامدهای فرهنگی اجتماعی گسترش بدحجابی

فرهنگ در جامعه ایی که از جنبه های گوناگون تشکیل یافته است. جنبه های هنجاری فرهنگ جامعه، از ارزش های و قواعد خاص رفتاری تشکیل می شود. هنجارها نشان می دهد که چه چیزی ارزش و ضدارزش است؛ مانند شیوه های پوشش برگرفته از فرهنگ آن جامعه، تلقی بد از بدحجابی، باور به ارزش بودن حجاب و پوشش و قضاوت درست درباره حجاب، در زندگی اجتماعی و فرهنگی تأثیر بسزایی
می گذارد.

رفتارهای اجتماعی معجونی از آنچه جامعه از علم و دانش، باورها و مسائل اخلاقی کسب می کند قوانینی است که از دین و آیین افراد جامعه سرچشمه می گیرد. در کنار این ها، برخی رسوم و عادات اجتماعی، در طول زمان مهم بسیاری در شکل گیری فرهنگ آن جامعه دارند که هسته اصلی حیات اجتماعی را به وجود می آورد و در الگوهای رفتاری و هنجارهای فردی و اجتماعی بسیار تأثیر گذارند.11

 

پیامدهای اجتماعی بدحجابی:

1-تهدید امنیت روانی جامعه:

آرامش و امنیت والاترین نعمتی است که خداوند به جامعه عنایت می فرماید و می توان گفت: اگر جامعه ای فاقد آن باشد به یک معنا، هیچ چیز ندارد و با وجود امنیت، همه چیز دارد. سلامت جسمی و روحی روانی جامعه در سایه امنیت حفظ می شود و خلاقیت و نوآوری بروز می کند.

در جامعه ای که بدحجابی رواج پیدا کند، چشم و هم چشمی ها و ارائه هرچه بهتر زینت آرایی، تمامی نخواهد داشت و زنان سعی می کنند تا چشمان بیشتری را متوجه خود سازندو در معرض دید همگان قرار گیرند و این امر تمامی نخواهد داشت تا جایی که تمام افراد جامعه را آلوده سازد. در نتیجه ناامنی نه تنها دامان خود بدحجاب را می گیرد بلکه خیلی سریع به اجتماع سرایت می کندو جامعه را از
فعالیت های سالم باز می دارد. بسیاری از کجروی های گوناگون اجتماعی مانند مدگرایی، شورش ها و درگیری های خیابانی، نا هم نوایی های اجتماعی و آزارهای جنسی، از بدحجابی و بی هویتی اجتماعی سرچشمه می گیرد. زنان بدحجاب که به نمودهای ظاهری و تجمل و تنوع می پردازند و هر روز به سراغ اسباب آرایش و زیور آلات جالب تر و کفش و کیف و لباس شیک تر می روند، از سرمایه های معنوی محرومند و جمال معنوی برای آنان نامفهوم است. اینان کمبود خویش را بدین گونه جبران می کنند و عطش شخصیت یابی را از این طریق فرو می نشانند.

2- اخلاق زدایی اجتماعی:

بدحجابی علاوه بر این که خود یک ناهنجار اجتماعی به شمار می آید و جامعه را به بی بند و باری
می کشد، زمینه ساز بسیاری از زشتی های اخلاقی است و وقتی به پوشش و متانت بی اعتنایی می شود، مسائل اخلاقی دیگر هم از جامعه رخت بر می بندد. بدلباسی، بداخلاقی به دنبال دارد. چنان که مدپرستی، هواپرستی می آورد. جامعه ای که هر روز مد جدیدی را به شکل های گوناگون بپذیرد دچار بسیاری از بیماری های اخلاقی چون غرور، تکبر، عصیان، قساوت قلب و فخر فروشی خواهد شد. هرگاه جامعه ایی به انجام دادن گناه جسارت پیدا کرد و مفاسد و معاصی رواج پیدا کرد، زشتی گناه از بین
می رود و این خود گناه بزرگتری است. یعنی جامعه ایی که گناه را گناه نداند، سبب رواج زیاد و همگانی شدن آن، سقوط خواهد کرد. بنابراین، بدحجابی قبح و زشتی گناه را از بین می برد و باعث رواج گناهان دیگر می شود.

بدحجابی موجب سوءظن نیز می گردد. پوشش، نشانه ترس از خدا و آتش جهنم است و زن با حجاب، خود را به احکام الهی پای بند می داند.

از آن طرف زنان بدحجاب به راحتی احکام الهی را زیر پا می گذارند و بی مبالاتی خود را به موازین اسلامی اعلام می دارند چنین زنانی در معرض گناه هستند وافراد جامعه به آنها گمان بد می برند و زمینه این گناه را تنها زنان بدحجاب به وجود می آورند.

پس زنان پاک دامن و باعفاف، باید کاری کنند که در معرض تهمت قرار نگیرند.

3- کم رنگ شدن حضور مثبت در جامعه:

زن در بسیاری از جوامع در فعالیت های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و ..... شرکت می کند و سهم بسزایی در این زمینه ها دارد. بنابراین، حضور زنان در جامعه امری انکار کردنی نیست و روز به روز به این فعالیت ها اضافه می شود و زنان دوش به دوش مردان در تمامی زمنیه ها به فعالیت می پردازند. حال آیا پوشش می تواند بر حضور زن در جامعه تأثیر داشته باشد یا خیر؟ پاسخ بسیار روشن است؛ زیرا اسلام همان گونه که به اختلاط مرد و زن نامحرم هشدار داده آن را از پی آمد های بد وزشت آن بازداشته است، به پوشش و حجاب او توجه خاصی داشته تا حضور او در جامعه حفظ شود و سلامت نفسانی جامعه را تضمین کند. زنان بدحجاب در محل کار، به دلیل خودآرایی و خودنمایی، تمرکز فکری لازم را از دست می دهند، در حالی که لازمه کار و تلاش جدی در محل کار، حضور قلب و تمرکز حواس است.

زن با بدحجابی و آرایش، نه تنها به کار جدی نمی پردازد، بلکه نیروی کارآمد دیگریان را نیز دچار سستی و رکود می سازد. در نتیجه که چرخه فعالیت کاری جامعه را به کندی رهنمون می سازد. از طرفی خانواده هایی که غیرت دینی بالایی دارند، از حضور دختران و زنان خود در چنین جامعه ایی نگران هستند و نخواند گذاشت حضور پرشور آنها در فعالیت های اجتماعی جلوگیری می کنند. در نتیجه، جامعه ضرر خواهد کرد و بخش بزرگی از نیروهای کاری را از دست خواهد داد.

4- اختلال روابط جنسی و عاطفی:

پوشش و حجاب، نه تنها باعث سلامت اخلاقی جامعه و پای بندی به هنجارهای دینی می شود، بلکه زمینه بروز و شکل گیری بزه کاری های جنسی را به حداقل میرساند و اعضای جامعه را نیز به سوی تشکیل خانواده، تنظیم روابط جنسی و عاطفی وقاعده مند کردن آن سوق می دهد.

حجاب باعث می شود فاصله های اجتماعی محفوظ بماند و رعایت شود، یعنی هرکسی نمی تواند با دیگران هر نوع تعاملی را برقرار سازد. لذا پوشش، تعامل ها را الگو دارد و معانادار می سازد. این ویژگی مانع نزدیک شدن غریبه ها و در نهایت ارتباط جنسی می شود. رعایت حجاب و پوشش مناسب، افراد را از بزرگترین نعمت یعنی آزادی برخوردار خواهد ساخت؛ زیرا زنان اجازه نخواهند داد کسی بدون اجازه، به حریم شخصی و خصوصی شان نزدیک شود. بنابراین اگر افراد پاک و پاک دامن و جامعه سالم
می خواهیم، باید زنان ما پوشش را کاملاً رعایت کنند؛ چنان که امیرالمؤمنین(علیه السلام) به فرزندش امام حسن(علیه السلام) می فرماید:12

«از راه حجاب و پوشش بانوان آنها را بپوشان، زیرا رعایت حجاب به طور جدی و محکم، زنان را به طور سالم تر و پاک تر حفظ خواهد کرد»

 

آیا حجاب سلب آزادی و رابطه اجتماعی است؟

مهم ترین اشکال بدحجاب دین سلب آزادی زن است. زیرا لزوم پوشش اسلامی، زن را از آزادی و انتخاب برهنگی موی سر و اعضای بدن و لباس دلخواه خود در برابر مردان بیگانه ممنوع می سازد. از این بیان معلوم می گردد منظور از سلب آزادی، آزادی علمی، اقتصادی، سیاسی و امثال آن نیست و تنها به آزادی در برهنگی و نوع لباس اختصاص می یابد که غالباً به آزادی های جنسی مربوط می شود. و البته سلب آن از ارزش های دینی و عقلی است.

آزادی بر دو نوع است: نوع اول را آزادی مفید و ارزشی و دیگری را آزادی زیانبار و ضدارزشی گویند. اگر آزادی با فطرت و عقل و دین تضاد نداشته باشد زیانی در پی ندارد و در بسیار از موارد سودمند است، در غیر این صورت آثار منفی آن کمتر از آثار مخرب اسارت نیست. درک آزادی و اسارت حقیقی کار آسانی نیست چه آزادی های ظاهری که عین اسارت است و چه قیدهایی که عین آزادی است. عقل و دین و فطرت بهترین معیار آزادی و اسارتند.

با توجه به آنچه بیان گردید می گوییم: نه آنچه مغایر آزادی انسان است نقطه منفی به شمار می رود و به آنچه انسان را به آزادی ها مخرب سوق می دهد نقطه مثبت می شود. به همین اندازه که آزادی ارزش است قیودی که انسان را از اسارت های پنهان و آشکار صیانت می کند نیز ارزش است.

بهترین آن است که آزادی ارزشی معنا شود تا معلوم گردد آیا حجاب مخالف آزادی است یا اساساً وجود آزادی بدون حجاب دینی محال است. و پوشش دینی کدام آزادی را سلب می کند و کدام آزادی را به ارمغان می آورد. بنا بر عقل انسان که معیار شناخت خوبی ها و بدهی هاست و یژگی های آزادی ارزشی عبارتند از:

1- با عقل و فطرت در ستیز نباشد.

2- با احکام خداوند حکیم تضادی نداشته باشد.

3- به مفاسد دینی و فردی و اجتماعی منتهی نگردد.

4- عفت و پاکی جامعه را تهدید نکند.

5- شخصیت انسان را منکوب نسازد.

6- حقوق دیگران را پایمال نکند.

7- انسان را از یاد خدا غافل نسازد.

محدودیت های فوق که برخی آزادی ها را سلب می کنند نه تنها مغایرتی با عقل اناسن ندارند که مطلوب آن هستند. بنابراین قیودی که انسان را از رویارویی با قوانین عقل و فطرت و بندگی غیرخدا می رهانند، از هلاکت در شهوات، تضییع حقوق دیگران، مفاسد اجتماعی و سقوط شخصیت انسانی و تنش های روانی و جنسی حفظ می کنند همانند آزادی، از ارزش های بزرگ فرهنگ بشری به شمار می آید.

با توجه به معارفی که بیان گردید آیا برهنگی و خودنمایی از شرایط معقوی که ذکر گردید برخوردار است؟ تا یک آزادی مطلوب، قابل دفاع و ارزشمند باشد؟ قطعاً با هیچ یک از شرایط منطقی آزادی مطابقت ندارد، و برعکس پوشش دینی از همه شرایط و ویژگی های مثبت که برای محدودیت های ارزشی بیان گردید برخوردار است.

محدودیت حجاب به فرض آن که محدودیت بر آن صادق باشد از جمله اموری است که ارزشی فراتر از آزادی های معمولی انسان ها دارد زیرا پوشش دینی مؤید آزادی زن و جامعه از اسارت های نفسانی است.

ثمره حجاب، آزادی زن از اسارت هوای نفس است و نتیجه بی حجابی فرورفتن در دام اسارت هاست. زیرا بی حجابی همواره با مدگرائی همراه است و زنان مدگرا پیوسته در اسارت مدسازان بسر می برند. لجام گسیختگی های شهوی که غرب به اسم آزادی به زن داده است چه دردی را از او درمان کرده است تا جوامع دیگر از آن استقبال کنند؟ آیا فرهنگ بی حجابی و برهنگی جز بر دردهای زن غربی افزوده است؟ آن اندازه که انسانتی از آزادی جنسی آسیب دیده است از کمتری چیزی زیان دیده است. زیرا لجام گسیختگی های جنسی در جامعه نه تنها او را اسیر لباس ها و مدها و ظاهرسازی ه می کند که عقل و هوش و بینش او را سلب می کند و از او اسیری با معلولیت های فرهنگی فراوان به وجود می آورد. به عکس آن اندازه که جوامع بشری از پوشیدگی زنان و حفظ حریم عفاف و حیای آنها خیر و برکت دیده است از کمتر چیزی بهره مند بوده است.

بنابراین نه آزادی در بی حجابی قابل دفاع است و نه در محدودیت پوشش دینی محل اشکال. اگر حجاب محدودیت است، بی حجابی اسارت و این دو بسیار تفاوت دارد. البته حجاب تلاش بیشتری را طلب می کند که این اندازه تلاش برای زنان جلوه گر به نوبه خود وجود دارد.

 

عدم مانعیت حجاب از فعالیت های اجتماعی:

بدون تردید بانوان بخش عظیمی از نیروهای انسانی جامعه را تشکیل می دهند که در ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی، و سیاسی می توانند نقش آفرینی مهمی داشته باشند. اسلام با تدبیر حکیمانه قانون حجاب و پوشش کامل بانوان در خارج از منزل، در حقیقت دستور جواز حضور سالم آنها در اجتماعی را صادر نموده است و با احکام و راه گشا در زمینه رعایت حجاب اسلامی از یک سو این نیروی عظیم را از تباه شدن و بی اثر ماندن نجات داده است و از سوی دیگر جلو ناهنجاری ها و فسادهای ناشی از اختلاط مرد و زن را گرفته است.13

دو مثال زیر مطلب فوق را بیشتر توضیح می دهد:

مثال اول: همانطور که سدّ نیروی آب را مهار می کند و آن را در معرض استفاده مطلوب قرار می دهد حجاب و پوشش اسلامی بانوان نیز هم چون سدی عظیم و آهنین نیروی زنان را ذخیره می سازد و از هدر رفتن آن در مسیرهای نامطلوب جلوگیری می کند.

مثال دوم: آتش در صورتی می تواند آب را گرم و آن را به حالت غلیان و جوشش درآورد که آب در ظرفی باشد و بین آتش و آب حجاب و مانعی وجود داشته باشد والّا با ریختن آب بر روی آتش نه تنها گرمی و حرارت ایجاد نخواهد شد، بلکه خود آتش نیز خاموش خواهد گشت و در نتیجه هر دو از بین خواهند رفت.

همچنین نیروی بانوان وقتی ارزش خود را درجامعه به دست می آورد و گرمی بخش و مکمل فعالیت های اجتماعی دیگر می گردد که زنان حجاب کامل خود را رعایت کنند. در غیراین صورت و با آرایش و خودنمایی بانوان نه تنها نیروی آنها صرف تجمل گرایی می شود بلکه همچون آبی بر روی آتش از به جریان افتادن چرخ فعالیت مردان نیز جلوگیری خواهد کرد زیرا زن به آراستن خود مشغول می شود و مردان نیز به آن مشغول می گردند.

در گفتگو با خانم دکتر حمیرا هوشمند که پرسیدیم که چادر آیا به عنوان حجاب اصلی استفاده می کنید و آیا این نوع حجاب مشکلی برای شما به وجود نمی آورد؟

می گوید:

به هیچ وجه، برعکس(اینگونه حجاب کامل) همواره به مخاطبین من این اطمینان را داده است که حضور من به ساده ترین وجه ممکن در جامعه نشانه صداقت و علاقه ام به خدمت گزاری است و این که در فکر آراستن و مطرح کردن خود نیستم.14 بنابراین حجاب کامل بانوان باعث می گردد که آنان به طور سالم در موارد ضرورت و لزوم در جامعه حضور یابند تا جامعه بتواند از نیروی آنها به طور شایسته استفاده کند.

 

فعالیت اجتماعی و حجاب:

مسلماً حجاب مانع بعضی از فعالیت های اجتماعی و رونق بعضی فعالیت های دیگر است. حجاب مانع فعالیت هایی مانند ارتباطات نامشروع و اختلاط زن و مرد است. مانع استفاده رایگان از زن در معابر و دکانها و شرکتها و بوفه ها و کاباره ها و رقاصخانه ها است. حجاب به یک تعبیر مانع منکرات است. اما از آیه قرآن استفاده می شود که حجاب رونق بخش فعالیتهای اجتماعی صحیح و نیک است. قرآن می فرماید که این نزدیک ترین و صحیح ترین راه است که زن در کارهای نیک و صلاح و سراد شناخته شود.

«أن یَغزفنَ» یعنی بتوانند فعالیت های اجتماعی خوب را که باعث پیشرفت و اعتلای زن و جامعه است، مانند استادی، معلمی، پزشکی و غیره انجام دهند ولی اذیت هم نشود.

واقعاً ظلم به اسلام است که گفته شود حجاب مانع فعالیت اجتماعی است. بلکه برعکس، حجاب ضامن فعالیت صحیح و شایسته اجتماعی زن است. زن باحجاب بهتر می تواند تحصیل کند، تدریس کند، تحقیق کند و وظایف اجتماعی خود را انجام دهد.

زن مسلمان و باحجاب، زن توسری خور و دست و پا چُلُفتی نیست که پرده نشین و دخمه گزین باشد. او متعهد و مسئول است و در عین حال که اختلاط با مردان ندارد و حریم خود را حفظ می کند و حاضر نیست خود و دنیا و آخرت را فدای شهوت و شکم هرزگان کند، یک انسان اجتماعی و عالم و آگاه است.

او هم در خانه با همسر و فرزند و هم در جامعه وظایف خود را به بهترین وجه انجام می دهد. او جامعه سوز و ننگ تاریخ نیست، بلکه جامعه ساز و تاریخ ساز است. حضرت زهرا(سلام الله علیها) الگوی زنان مسلمان است. او در عین حال که در کودکی و بزرگسالی دختری مهربان برای پدر بود، و در امور اجتماعی شرکت می کرد. در کودکی در شعب ابیطالب یار و غمخوار پدر بود و وقتی مادر او از دنیا رفت جای خالی مادر را برای پدر پر می کرد و با دستان کوچک خود از روی او گرد و غبار ایام و از دل او رنج جسارت های بی ادبان را می زدود.

در زندگی مشترک با امیرالمؤمنین همسری بی نظیر بود ولی از امور جامعه نیز غافل نبود. نوشته اند که یکی از چهارده زنی بود که در جنگ اُحد حاضر بود و برای مجروحان آب و دارو می آودر و آنها را پانسمان می کردو او حتی به بعضی از اصحاب رسول خدا مانند سملان و مقداد و ابوذر بعضی معارف و ادعیه و اخبار غیبی را که علم آنها مختص آن بزرگوار بود یاد می داد.15

او زن سیاست هم بود و آنگاه که لازم شد، برای دفاع از ولایت حضرت امیرالمؤمنی دست امام حسن و امام حسین را می گرفت و به درخانه انصار و مهاجران می رفت و از حق همسر و امام بر حق شیعیان دفاع می کرد و آن گاه که لازم شد در مسجد به سخنرانی پرداخت.

پس دیدیم که حجاب مانع روابط اجتماعی و حضور آن نیست بلکه سنگر محکم حضور اوست و مانند آزادی زن و مرد و هر دوی آنهاست لذا حجاب نشان عظمت زن است نه تحقیر او.

 

حجاب زنان در روابط بین دوستان:

حجاب و تأثیر آن در جنبه های مختلف مورد بررسی قرار گرفت اما سؤال برتر اینکه آیا حجاب روی روابط بین دوستان تأثیر می گذارد؟ انسان موجودی است اجتماعی و از طرفین خود خیلی راحت الگو
می پذیرد و شروع به تقلید کاری می کند، با کمی تفکر در شکل ظاهری بین دوستان دیگر که می بینید بعد از یک مدت خیلی کوتاه تقریباً لباس پوشیدنشان مثل هم شده است و خیلی شبیه هم رفتار می کنند، مثل هم درس می خوانند و غیره ....

اما مهمترین مسئله اینکه آیا حجاب هم روی دوست خود تأثیرگذار است؟ اگر از من این پرسش را کنند خیلی صریح می گویم: بله!!!

این بله گفتن من نشان بی تجربگی من نیست بلکه از روی تجربه هایی که در زندگی دانسته ام اینگونه بیان می کنم. آری حجاب هم روی روابط اجتماعی بین دوستان و تأثیرپذیری خاص آن مؤثر است. فرق بین یک دوست باحجاب و بی حجاب خیلی راحت فهمیده می شود و خیلی راحت می توان آن دو را با هم مقایسه کرد. به فرد باحجاب به خاطر اعتقادات آن به خدا و اعتبار پوشش اش خیلی راحت تر
می توان اعتماد کرد و آن را مورد حمایت قرار گرفت. دوستان در ارتباط با یکدیگر خیلی صمیمی تر برخورد می کنند و از هم کمک می گیرند. دوست باحجاب حتی می تواند یک تکیه گاه باشد. شاید با وجود این شرایط نامساعد که در جامعه حکم فرماست این موضوع را نتوان راحت قبول کرد چون هر فردی با نظریات خود در جامعه زندگی می کندو در هر نظری دارد بر دیگری تحمیل می کند. شاید این روزها دیگر پوشش و حجاب مورد قبول افراد جامعه نباشد و وقتی به دنبال شغل می روی بر سر در آن می نویسند که یک خانم مجرد شیک پوش و به روز نیازمندیم ولی هرکس با اعتقادات خود زنده است واین اعتقادات ما هستند که سایه افکن بر جامعه باید باشند.

دوستان باحجاب بهتر افراد را درک می کنند و زودتر بر افراد غلبه عاطفی دارند چراکه اینگونه بهتر
می توانند ارتباط برقرار کنند.

امید به روزی که حجاب بر جامعه حکم فرما باشد و هیچ مرد و زن بی بند و باری در جامعه های جهان وجود نداشته باشد. ان شاء الله

 پی نوشت ها:

1- محمدی نیا، اسدالله، فلسفه حجاب، 1383، انتشارات سبط اکبر، قم، ص 63.

2- لسان العرب(بیروت دار صادر) ج1، ص 298.

3- الحجاب و السفور علامه فقدی، ص 21.

4- فرهنگ معین فارسی متوسط، جلد اول، ص 1340.

5- لسان العرب، ج1، ص298؛ زبیدی، تاج العروس، ج2، ص 239.

6- عبدالرزاق کشاف، اصطلاحات الفنون، ص35، محمد جانی، التعریفات، ص86.

7- لغت نامه دهخدا.

8- وبر ماکس، اقتصاد و جامعه، عباس منوچهری و دیگران، تهران، مولی 1374، ص 31.

9- آیت الله لنکرانی، فاضل، پرسمان کتاب شناسی، انتشارات امیرالعلم، قم، ص 37.

10- مطهری، مرتضی، 1375، ص 94-84.

11- مرکز رسیدگی به امور مساجد، آفتاب حجاب، 1389، انتشارات ثقلین، قم، ص175.

12- اصول کافی، ج5، ص 338.

13- فتحیه فتاهی زاده، حجاب از دیدگاه قرآن و سنت، ص 82-81.

14- گفتگو با دکتر حمیرا هوشمند، اولین و جوانترین مخترن زن ایرانی، مجله پیام زن شماره 52، ص11.

تحلیل سیره فاطمه زهرا، علی اکبر بابازاده، ص182. 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :