سه شنبه - 2017 نوامبر 21 - 3 ربيع الاول 1439 - 30 آبان 1396
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 217521
تاریخ انتشار : 29 مرداد 1396 1:7
تعداد مشاهدات : 70

مدرسه علمیه حضرت ولی عصر(عج)

مضرات بی حوصلگی و تنبلی

جرعه های معرفت-شرح حدیث معصومین (ع) در کلام رهبر انقلاب...


عَن عَبدِاللهِ بنِ سِنان فی حدیثٍ قالْ قالَ أبوعبدالله (ع):

وَ إِیَّاکَ وَ خَصْلَتَیْنِ الضَّجَرَ وَ الْکَسَلَ فَإِنَّکَ إِنْ ضَجِرْتَ لَمْ تَصْبِرْ عَلَى حَقٍّ وَ إِنْ کَسِلْتَ لَمْ تُؤَدِّ حَقّاً.
از دو خصلت بپرهیز: کم حوصلگى و تنبلى؛ زیرا اگر کم حوصله شوى بر حق صبر نمی کنی و اگر تنبل شوی حق را ادا نمی کنی.
***
«ضَجر»، به معنای دلتنگ شدن و ملول شدن و بی حوصله شدن است. انسان یک وقتی از یک وضعیّتی، از یک حادثه ای مثلاً - یا از وضع مزاجی خودش، یا از کاری که به عهده او هست - ملول می شود، دلتنگ می شود. می فرماید مراقب باش دچار این دلتنگی نشوی، دچار این ملالت نشوی، دچار این کم حوصلگی نشوی.
«کَسَل»، عبارت است از تنبلی؛ یک کاری را انسان تأخیر بیندازد به خاطر تنبلی؛ مطالعه ای دارد، کاری دارد، اشتغالی دارد، دنبال گیری ای دارد، تنبلی کند و این کار را نکند. می فرماید از این دو چیز پرهیز کن.

حوصله؛ سرمایه جوانی
[درباره ] این مسئله ضَجر که بی حوصلگی است، این را ما به شما جوانها عرض کنیم که یکی از بزرگ ترین نِعَم الهی برای انسانی که جوان هست، حوصله است. حالا این [چیزی] که ما - امثال بنده که وارد وادی پیری شدیم و مبالغی در این وادی پیش رفتیم- خوب درک می کنیم و جوانها درست توجه ندارند به این نعمت بزرگ، یکی اش این است؛ نعمت حوصله. حوصله که بود، انسان از قوای خود استفاده می کند، از نیروهای خود استفاده می کند. فرض بفرمایید یک مطلبی را می خواهید تحقیق کنید، یک مسئله علمی را می خواهید تحقیق کنید، یک وقت آدم باحوصله هست، یک وقت بی حوصله هست؛ بی حوصله که باشد یک مقداری جلو می رود بعد رها می کند. آدم باحوصله نه، همین طور هِی دنبال می کند، تحقیق می کند، هِی إن قُلت می آورد، اشکالی به نظرش می رسد، آن اشکال را رفع می کند، باز اشکال دیگری به نظرش می رسد، باز یک راه جدیدی به نظرش می رسد. حوصله این است. انسان از نیروی ذهنش استفاده می کند.
از نیروی بدنی هم همین جور است. گاهی انسان به خاطر بی حوصلگی از قوای بدنی استفاده نمی کند. حوصله این قدر اهمّیّت دارد. این ضَجر که فرمودند، بی حوصلگی و ملالت، دلزدگی، اینها همه اش یکی است، در واقع ابعاد یک حالت است که هرکدام یک بخشی از این حالت را بیان می کند.
تنبلی هم همین جور [است]، تنبلی هم مثلاً [اینکه] فرض کنید صبح -حالا بعد از نماز- خواب رفته، گرفته خوابیده است؛ کار واجبی هم دارد، تنبلی می کند، بلند نمی شود. پهلوی زن و بچه اش نشسته است، تنبلی می کند؛ در یک جلسه ای نشسته است، تنبلی می کند؛ حرکت نمی کند، راه نمی رود.
یعنی این دو خصوصیّت، دو خصوصیّتی است که یک انسان را از عمل، -که عمل در اسلام فوق العاده مورد اهمّیّت است- باز می دارد؛ از عمل صالح که عِدل ایمان است؛ شما در قرآن ملاحظه می کنید عِدل ایمان، عمل صالح است [باز می دارد]. عمل صالح هم کار است، عمل است، تحرّک است، فعّالیّت است؛ اگر ضَجر بود یا اگر کَسَل بود، انسان این عمل صالح را انجام نمی دهد.


عواقب بی حوصلگی و تنبلی


بعد فرمود:

فَإنَّکَ إن ضَجِرتَ لَم تَصبِر عَلی حَقٍّ؛

آن نقطه اصلی را امام(ع) مورد توجّه قرار می دهند. ما حالا به جوانب قضیه می پردازیم. امام(ع) آن اصل مطلب را، نقطه اساسی را مورد توجّه قرار می دهند؛ می فرماید اگر بی حوصله شدی، بر حق صبر نمی کنی. یک راه حقّی است، یک کلمه حقّی است، یک مسیر حقّی است که شما آن را انتخاب کردید؛ وقتی دچار بی حوصلگی شدید، پایداری در آن نمی کنید. یک مقداری سخت می گذرد، مشکل درست می شود، بی حوصله می شوید، رها می کنید.
بی حوصلگی خاصیّتش این است که انسان بر حق که بایستی پایداری کند، پافشاری کند، بر سر حق بماند، انسان از این محروم می ماند. وقتی که [انسان] دچار همین حالت ملالت و حالت بی حوصلگی شد، بر حق پافشاری نمی کند.


و إن کَسِلتَ لَم تُؤَدِّ حَقّاً ،

وقتی دچار «کَسَل» یعنی تنبلی شدی، آن وقت حق را ادا نمی کنی، آن کاری را که باید انجام بدهی، حقّی را که باید ادا بکنی، آن را ادا نمی کنی به خاطر تنبلی؛ به خاطر تن پروری و تنبلی.


اینکه در دعاهای متعددی [آمده]: «اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِکَ مِنَ الکَسَلَ» [به این خاطر است]. این در چندین دعا هست،

حالا یک دعا «مِنَ الکَسَلِ وَ الضَّجر»، یک دعا «مِنَ الکَسَلِ وَ الهَرَم»؛ «هَرَم» یعنی پیری، پیری در اینجا مراد پیری سنّی نیست،

پیری روحی است. گاهی انسان سنّاً جوان است اما روحاً پیر است؛ گاهی عکسش هم هست، سنّاً پیر است اما روحاً جوان و بانشاط هست. این[جا] به خدای متعال انسان پناه می برد در دعا از کَسَل؛ حالا کَسَل همراه با ضَجر یا کَسَل همراه با هَرَم.
____________________
۱) الامالی شیخ صدوق، ص ۶۳۶
شرح حدیث در ابتدای درس خارج، سه شنبه 16/9/95
* پايگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار رهبر معظم انقلاب



نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :