دوشنبه - 2018 اکتبر 22 - 12 صفر 1440 - 30 مهر 1397
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 188654
تاریخ انتشار : 17 بهمن 1390 6:53
تعداد بازدید : 223

تحقیق پایانی مدرسه علمیه کوثر ورامین

جبر واختیار در میان متکلمین و فلاسفه

پیشوایان دینی تشیع، همواره مردم را از کفر جبر و تفویض رهانیده و به راه اختیار و آزادی هدایت کرده اند و نظریه امر بین الامرین را ارائه داده اند. قضا و قدر و سنتهای خداوند به هیچ وجه انسان را مسئول و مجبور نمی نماید. و نیز راه هدایت و ضلالت از جانب خدای تعالی مشخص شده ولی انتخاب راه با خود انسان است که با اختیار خودش راه هدایت و یا ضلالت را برگزیند. و در نهایت می توان گفت انسان آزاد و مختار است و به بهانه جبر و تفویض نمی توان از مسئولیت خویش بگریزد بلکه در پناه چنین اعتقادی یعنی با باور به مختار بودنش در پناه یاری خداوند به سعادت دنیوی و اخروی نایل آید.

عنوان اثر

سال دفاع

نام و نام خانوادگی طلبه

نام و نام خانوادگی استاد راهنما

نام و نام خانوادگی استاد داور

واژگان کلیدی


جبر واختیار در میان متکلمین و فلاسفه

1390
سمانه بوربور حسین بکی
زینب نادی
طوبی شاکری
جبر، اختیار، شیعه، اشاعره، معتزله.

چکــیـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــده


درباره ی اهمیت مساله جبر و اختیار همین قدر کافی است که بدانیم هیچ انسان عاقلی نبوده که در جریان کارهای زندگی مادی و معنوی، مخصوصا در مواردی که اهمیت حیاتی دارد درباره ی این که آیا کارش از روی اختیار صادر و یا اجبار بر او تحمیل شده است فکری نکند. تامل در بحث جبر و اختیار از جهت مختلف می تواند در جریان و روند زندگی انسان ها تاثیر گذار باشد.

بنابراین، این نوشتار در جهت روشن نمودن این مساله ی کلامی- فلسفی که از حساسیت ویژه ای در جوامع بشری برخوردار است تنظیم شده تا اینکه نشان دهد که ریشه ی اصلی جبرگرایی و خودمختار بودن انسان را باید در کجا جست و جو کرد و چه عامل یا عواملی بر دامن زدن به این موضوع نقش اصلی داشته اند- در نتیجه تحقیق حاضر از نوع کاربردی به صورت کتابخانه ای جمع آوری شده است و در چهار فصل تنظیم شده فصل اول: کلیات فصل دوم: مکتب جبر، فصل سوم مکتب اختیار و فصل چهارم مکتب امربین الامرین.

مکتب جبر بر پایه ی یکی از اصول اعتقادی دینی هم چون توحید در خالقیت، قدرت مطلق الهی، علم و اراده ی خداوند استوار گردیده است. براین اساس عمومیت خلقت و نیز گستردگی قدرت و همچنین شمول اراده ی خدا بخثی ندارد همه ی آن چه در جهان صورت می پذیرد اعم از فعل بشر و غیر آن هم مخلوق خدا هم مقدور او و هم مراد او است و هرسه مساله را از اشاره می پذیریم ولی نتیجه گیری اشاعره از این مطلب را نمی پذیریم.

معتزله برای اثبات عقیده به تعویض، برای بری دانستن خدا از انجام شر و معصیت انسان را مختار در انجام معصیت یا عمل صالح می دانند. بنابراین، اعتقاد به تعویض و اختیار آدمی آن گونه که معتزلیان برآنند، منافی با توحید افعالی خداوند و مستلزم اخراج افعال انسان از قلمرو اراده ای الهی می شود. و نتیجه ی مکتبی که می خواهد افعال بندگان را از حیطه ی اراده ی الهی خارج کند، چیزی جز شرک و خودپرستی نیست.

اما مکتب راستین تشیع (امر بین الامرین) بود که در پناه روشگری های خاندان رسالت به دفاع وتفسیر حقایق اسلام پرداختند.

مکتب امر بین الامرین، نه انسان را مسلوب الاختیار می داند، مانند اشاعره؛ و نه او را خودمختار و رها شده می پندارد، مانند مفوضه ؛ بلکه بهترین و زیباترین تفسیرها از افعال انسان و آزادی اراده ی وی و رابطه اش با اراده و علم وقدرت الهی را ایشان ارائه داده است و جای هیچ گونه بحثی باقی نمی ماند.

و می توان نتیجه گرفت: مکتبی که جز سفینه ی نجات سوار است و حق صراط مستقیم را دیده و قدم در آن گذارده، مکتبی است که می گوید: « لاجبر و لاتفویض بل امر بین الامرین».

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :